تبلیغات
مقالات مهندسی پزشکی ، برق ، الکترونیک ،علوم پایه ، علوم آزمایشگاهی ، پزشکی،روانشناسی - مطالب بیوشیمی

آنزیم ALT - Alanine Aminotransferase - SGPT

1391/02/13 08:45

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،

یکی از آنزیم های مهم کبدی آنزیم ALT یا SGPT و یا Serum Glutamic-Pyruvic Transaminas است . این آنزیم در کلیه ها ، قلب و ماهیچه های اسکلتی یافت می شود اما بیشترین مقدار در کبد قرار دارد . کاتالیز تولید آمینواسید ها ، کار اصلی آنزیم ALT  است . این تست برای شناسایی و تشخیص بیماری های کبدی و همچنین برای مانیتور داروهای سمی بر کبد از بیمار درخواست می شود.

تست ALT  همراه با تست asparate aminotransferase یا AST برای تشخیص آسیب کبدی استفاده می شود . رنج نرمال آنها 1:1 است . مقدار آنزیم AST در هپاتیت الکلی ، سیروز و سریان متاستاتیک کبدی  بیشتر از ALT است . همچنین ALT در هپاتیت ویروسی و یا هپاتیت حاصل از دارو و سایر هپاتیت ها و انسداد کبدی بیشتر از AST  است . مقدار افزایش این آنزیم ها ما را برای یافتن ریشه اصلی بیماری هدایت می کند .
افزایش هر دو نشان دهنده انسداد کبدی است که نیاز به جراحی دارد . افزایش 10 برابری آنزیم های ALT و AST  نشان دهنده یک مشکل پزشکی مانند هپاتیت است .

شواهد بالینی

برای کنترل لیپید های غیر نرمال در بدن از داروهای استاتین به طور معمول  استفاده می شود . عوارض عمده داروی استاتین سمی کردن کبد است هر چند احتمال افزایش آمینوترانسفرازهای کبدی در این حالت بیشتر از 3 برابر کمتر است. ترانسفرازهای کبدی (ALT وAST) . آمینوترانسفراز های کبدی بعد از حدود 6 تا 12 هفته آغاز استاتین یافت می شوند . (اطلاعات بیشتر در اینجا )

رنج نرمال ALT وAST

  • Female: 7–30 U/L (0.12–0.50 µkat/L SI units) - زنان
  • Male: 10–55 U/L (0.17–0.91 µkat/L SI units) - مردان

بعضی از حالاتی که باعث تغییر در میزان ALT وAST می شوند :

افزایش :

  1. Biliary obstruction | انسداد صفراوی
  2. Bone metastases | متاستاز استخوان
  3. Cholestasis | کلستاز
  4. Cirrhosis | سیروز
  5. Congestive heart failure | نارسائی احتقانی قلب
  6. Eclampsia | اكلامپسی
  7. Hepatic ischemia | ایسکمی کبدی
  8. Hepatic necrosis | نکروز کبدی
  9. Hepatitis | هپاتیت
  10. Infectious mononucleosis | عفونت مونونوکلئوزیس
  11. Liver cancer | سرطان کبد
  12. Muscle inflammation | التهاب عضله
  13. Obesity | چاقی
  14. Pancreatitis | پانکراتیت
  15. Pulmonary infarction | انفراکتوس ریوی
  16. Reye’s syndrome | سندرم Reye 's
  17. Shock | شوک
  18. Trauma | ضربه یا تروما

عوامل موثر در موارد غیر طبیعی

  • همولیز نمونه ممکن است نتایج آزمایش را تحت تاثیر قرار دهد .
  • داروهایی که ممکن است میزان ALT را افزایش دهد متعدد است و شامل : بازدارنده های ACE ، استامینوفن ،داروهای ضد تشنج ، آنتی بیوتیک ، آنتی سایکوز ها ، بنزودیازپین ، استروژن ، سولفات فروس ، هپارین ، اینترفرون ، کاهش دهنده های چربی ، NSAIDs ، سالسیلاتها ، تیازیدها

نکاتی در مورد تست

قبل از تست :

  • به بیمار توضیح دهید که هدف از تست چیست و نیاز به خون گیری برای تهیه نمونه داریم (قابل توجه علوم آزمایشگاهی های کشور خودمون و خودم که عضو این گروه بزرگ هستم)
  • نیاز به ناشتایی نیست .

در حین تست :

  • 7 میلی لیتر از خون گرفته و در تیوب حاولی ژل سیلکون ریخته شود .
  • استفاده از دستکش طبق معمول ، بسیار مهم است و باید در سراسر آزمایش استفاده شود .

بعد از تست :

  • به مدت 3 تا 5 دقیقه محل خون گیری را فشار می دهیم . اگر خون ریزی ادامه داشته باشد باید  پانسمان انجام گیرد .
  • به بیمار آموزش دهیم تا محل خون گیری را مانیتور کند . اگر محل خون گیری دوباره شروع به خونریزی کرد ، دوباره به آزمایشگاه و یا به یک مرکز بهداشتی مراجعه کنید .
  • بعد از نمونه گیری ، نمونه را برچسب زده و به آزمایشگاه انتقال دهید .

هشدار های آزمایشگاهی

  • در زمان نقص عملکردی کبد ، ممکن است مدت زمان بندآمدن خون زیاد طول بکشد .
  • آنزیم های کبدی از جمله ALT وAST به طور روتین در بیمارانی که مشکل مهار شدن HMG-CoEnzyme A reductase را دارند انجام می گیرد - داروهای استاتین (این آنزیم در سنتز کلسترول نقش دارد



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: آنزیم ALT - Alanine Aminotransferase - SGPT ، آنزیم SGPT ، ALT - Alanine Aminotransferase ، alt ،
آخرین ویرایش: - -

اتوکلاو- Autoclave

1391/02/13 08:43

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،
  • اتوکلاو دستگاهی است که برای استریل کردن مواد و تجهیزات در آزمایشگاه توسط فشار شدید بخار در دمای 121 درجه سانتی گراد به مدت 15 یا 20 دقیقه است این زمان بستگی به نوع ماده و محتوای اتوکلاو دارد . این دستگاه در سال 1879 توسط چارلز چامبرلند (Charles Chamberland ) اختراع شد . 

انواع اتوکلاو

دو نوع اصلی اتوکلاو وجود دارد :

صفحه اتوکلاو در بالا : این اتوکلاو ای شبیه زودپز هایی است که به فور در خانه های ایرانی یافت می شود . در این اتوکلاو ها ، در اتوکلاو توسط پیچ هایی در پایین بسته می شود و فاشر سنجی در بیرون برای کنترل فشار قرار دارد . این دستگاه ها نیاز به منبع حرارت خاریجی دارند و بسیار خطرناک هستند (اگر ظرف توسط فشار منفجر شود سقفو پایین میاره ) بنابراین انها باید توسط افراد بسیار با تجربه مورد استفاده قرار بگیرند . برای نمونه در بیمارستانی که ما بودیم یک نفر هر لحظه دما و فشار اتوکلاو ها را کنترل میکرد .

اتوکلاو نوع یک - صفحه بالا اتوکلاو

صفحه اتوکلاو در روبه رو : این اتوکلاو ها به خاطر راحتی استفاده از انها به طور وسیع مورد استفاده در آزمایشگاه ها قرار میگرند اما در استفاده از این اتوکلاو ها باید نهایت دقت را کرد . این اتوکلاو ها جعبه ای شکل هستند و در درونشان مجهز به واحد تبدیل آب به بخار دارند که برای استریل کردن استفاده می شود . کنترل اتوکلاو به اپراتور این امکان را می دهد تا دمای مورد نظر را تنطیم کند و مدت زمان اتوکلاو را تعیین کند همچنین این اتوکلاو ها وسیله ای برای اندازه گیری و نمایش فشار/دما را دارند .

اتوکلاو - صفحه از روبه رو باز می شود

  • اتوکلاو هایی که از جلو باز میشوند ممکن است بسیار بزرگتر باشند که برای استریل کردن مواد و وسایل زیاد در بیمارستان ها مورد استفاده قرار میگیرد . 

موارد کاربرد اتوکلاو

اتوکلاوو علوم آزمایشگاهی دوجز جدا نشدنی از هم هستند . اتوکلاو در بسیار از زمینه ها مانند : میکروب شناسی ، پزشکی ،دامپزشکی ، قارچ شناسی ، دندان پزشکی و ... مورد استفاده قرار میگیرد.

ظروف شیشه ای ، زباله های پزشکی ، ظروف آزمایشگاهی ، ملافه های حیوانات آزمایشگاهی ، محیط های کشت و... موادی است که توسط اتوکلاو اسنریل می شوند .

امروزه استفاده از اتوکلاو برای استریل کردن زباله های بیمارستانی به سرعت در حال رشد است . وسائل و دستگاههایی که برای استریل کردن این مواد و زباله ها استفاده می شود از همان روش بخار و فوق حرارت هستند و با هم فرقی ندارند و باعث استریل شدن توده ای وسیع از زباله های بیمارستانی از عوامل پاتوژن میشوند . نسل جدیدی از مبدل های رباله به بازار امده که بدون استفاده از فشار بسیاری از مواد مانند محیط های کشت ، دستکش ها ، گان ها ، لباس ها و مواد پلاستیکی را استریل می کند . این دستگاه ها مناسب برای موادی هستند که نمی توانند دمای بالای اون را تحمل کنند .

  • برای سرنگ های شیشه ای ، اوون بهترین راه استریلاسیون است .

حذف هوا

بعد از بستن در اتوکلاو ، مقداری هوا در ظرف باقی می ماند و باید حذف شود. علت آن این است که هوای گرم در مقایسه با بخار به مدت زمان زیادی برای استریل کردن نیاز دارد . برای مثال : بخار در دمای 134 درجه سانتی گراد به 3 دقیقه وقت برای استریل کردن مواد نیاز دارد در حالی که هوای گرم 160 درجه سانتی گراد در همان شرایط به دو ساعت وقت نیاز دارد . روش های حذف هوا در اتوکلاو به شرح زیر است :

حذف هوا از پایین (Downward displacement) : زمانی که بخار وارد محفظه می شود به علت ژایین بودن چگالی ان نسبت به هوای گرم در بالای محفظه قرار میگرد و با افزایش میزاه بخار رفته رفته هوای گرم در زیر اتوکلاو فشرده می شود و از قسمت پایینی تخلیه می شود . معمولا در قسمت خروجی دماسنجی برای کنترل دمای هوای خروجی می گذارند . تنها زمانی که هوا از محفظه خارج شد باید تخلیه کردن را متوقف کنیم . جریان معمولا توسط تله های بخاری و یا سوپاپ های مارپیچی کنترل می شود

پالس های بخار (Steam pulsing) :در این روش هوای موجود در محفظه اتوکلاو توسط پالس های بخار فشرده می شود و سژس دپرس شده تابه فشار اتمسفر نزدیک شود .

پمپم های وکیوم (Vacuum pumps) : این پمپ ها هوا و یا هوا/بخار را از محفظه مکش می کنند .

سوپر اتمسفر (Superatmospheric ) : در این چرخه از پمپ های وکیوم استفاده می شود  . به دنبال پالس بخار مکش انجام می شود وبه دنبال سایر پالس ها مکش ادامه می یابد . میزان مکش ها بستگی به چرخه ما و نوع دستگاه دارد .

 زیر اتمسفر (Subatmospheric ) : مشابه چرخه superatmospheric  است اما فشار محفظه هرگز بیش از اتسمفر نیست تا زمانی که فشار به دمای استریل کردن افزایش یابد .

اتوکلاو در پزشکی و علوم آزمایشگاهی

بجث هایی که در بالا کردیم بیشتر جنبه عمومی داشت اما در این قسمت در مورد اتوکلاو های پزشکی بحث خواهیم کرد . اتوکلاو های پزشکی دستگاه هایی هستند که برای استریل کردن (کشتن تمام شکل های رویش میکروارگانیسم هاو اسپورها ) مواد و ظروف پزشکی استفاده می شود . در این مرحله یعنی استریل کردن تمام شکل باکتری ها ، ویروس ها ،انگل ها ، قارچ ها و اسپور ها از بین می روند اما پریون ها -عامل جنون گاوی( بیماری كروتزفلد-یاكوب) - در اتوکلاو به مدت ۳ دقیقه در دمای ۱۳۴ درجه و یا اتوکلاو به مدت ۱۵ دقیقه در دمای ۱۲۱درجه از بین نمی روند . همچنین تعدای از میکروارگانیم ها اخیرا کشف شده اند که قادر به رشد در دمای بالاتر از ۱۲۱ درجه سانتی گراد هستند .

اتوکلاو ها در بسیاری از زمینه های پزشکی و مراکزی که نیاز به استریل کردن مواد دارند یافت می شوند . نکته ای کهباید بهان توجه کرد این است که امروزه بیشتر از وسائل یکبار مصرف استفاده می شود در نتیجه وسائل نیاز به استریل دوباره ندارند . این اتفاق (استفاده از مواد یک بار مصرف بدون نیاز به بازیابی دوباره) برای اولین بار در مورد نیدل های استفاده شده است  اما امروزه بسیاری از مواد جراحی به صورت یک بار مصرف استفاده می شوند .

  همه مواد توسط اتوکلاو استریل نمی شوند برای مثال ممکن است بعضی مواد پلاستیکی ذوب شوند و یا بعضی مواد کاغذی نتوانند میزان بالای فشار بخار را تحمل کنند در این موارد باید از اتو و یا سایر روش هاس استریل کردن (اشعه ، مواد شیمیایی و... ) استفاده کرد . در ضمن زمانی که میخواهیم مواد را داخل اتوکلاوقرار دهیم باید از دیوراه و یا سایر مواد فاصله موجود باشد تا بخار به راحتی در بین مواد حرکت کند . 

قبل از دفع هر گونه زباله بیمارستانی و یا پزشکی باید این مواد اتوکلاو شوند وبعد استریل شدن و عاری از پاتوژن ها مانند سایر زباله ها و طبق روش های استاندارد دفع شوند . همان طور که گفتیم با اتوکلاو تقریبا ۹۹٪ پاتوژن ها از بین رفته و مواد استریل می شوند بنابراین در صورت اتوکلاو نکردن (یا هر روش دیگر استریلی) این پاتوژن ها وارد محیط خودمان می شوند و هم به محیط اطراف خود ضرر خواهند زند و هم به سلامتی خود . این نکته را در اینجا ذکر کردایم که تنها جنبه آزمایشگاهی وسائل موجود در اختیارمون را در نظر نگیریم و بداینم که قبل از هر چیزی استفاده درست از این وسائل تضمین کننده سلامتی خودمون است .

کنترل کیفی اتوکلاو

اندیکاتور های شیمیایی ، فیزیکی و بیولوژی برای برسی دما و زمان اتوکلاو به صورت تجاری وجود دارد. شاخص ای شیمیایی به صورت نوار های اتوکلاو (چسب اتوکلاو) و یا بسته های پزشکی هستند که وقتی به دمای معنی رسیدند تغییر رنگ می دهند . برای نمونه : دارای نوار های سیاه در زمینه سفید هستند که بر روی موادی که می خواهند اتوکلاو شوند میزنیم و اگر اتوکلاو ما درست کار کرده باشد در دمای ۱۲۱درجه نوار های سیاه از بین می روند . اندیکاتور های بیولوژی شامل اسپر باکتری هایی هستند که به حرارت مقاوم هستند مانند : Geobacillus stearothermophilus . اگر اتوکلاو به دمای مورد هدف نرسد در این صورت اگر کلنی های اسپور دار باکتری مورد نظر را انکوبه کنیم جوانه خواهند زد و به علت متابولیسم انهادر محیط PH را تغییر و در آخر باعث تغییر رنگ محیط خواهند شد . برخی از شاخص های فیزیکی از آلیاژ هایی تشکیل شده اند که در دمای مورد نظر ذوب می شوند .

بعضی از اتوکلاو هایی که توسط رایانه کنترل می شوند توسط سیستم F0 - F-noughtچرخه استریلاسیون را کنترل می کنند . مقدار F0  بر روی مقدار دقیقه ای ست میشود که برابر با 121درجه سانتی گراد و یا 249 درجه فارینهایت و یا فشار 15lbs بالاتر از فشار اتمسفر در 15 دقیقه است . از انجا که کنترل دقیق درجه حرارت دشوار است دما مانیتور می شود (کنترل میشود در یک محدود ای خاص) تا زمان استریلاسیون به پایان برسد .




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: اتوکلاو- Autoclave ، Autoclave ،
آخرین ویرایش: - -

اوره و کراتینین -creatinine , urea

1391/02/13 08:43

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،
  • اوره

اوره در بدن ناشی از شکسته شدن امونیاک است . مقدار آن بر عملکرد مناسب کبد به خاطر سنتز ان و عملکرد مناسب کلیه ها به خاطر دفع ان وابسته است . سطوح پایین اوره در سیروز کبدی دیده می شود و سطوح بالای ان در نارسایی کلیه ها دیده می شود .

اورمیا (Uraemia) ، یک سندروم بالینی است که نشانه های آن بی حالی ، خواب آلودگی ، گیجی ، خارش و پریکارتیت به علت بالا رفتن میزان اوره پلاسما است . (یا به طور صحیح : فراورده های ضایع نیتروژنی - ازتومیا azotaemia )

نسبت اوره ادرار:پلاسما (ادرار به پلاسما) ممکن است ، شاخص بسیار مهمی برای تشخیص oliguria (کم ادراری) ناشی از کلیه ها و یا پیش کلیوی باشد . سطوح بالاتر (۱۰:۱<) در بیماری های پیش-کلیوی دیده می شوند مانند هیپوولومیا در حالی که سطوح پایین در (۴:۱>) در بیماری های کلیوی بیشتر دیده می شود .

اندازه گیری مقدار اوره ادرار ۲۴ ساعته (یا نیتروژن) دفع شده قبلا به عنوان اندیکسی برای اندازه گیری مقدار پروتئین جایگزین شده در  رژیم غذایی استفاده میشد ، اما امروزه ابزار روتین  مناسبی برای تشخیص بیماری ها نیست .

  • کراتینین

کراتینین با کراتین فرق دارد (گفتم اول بگم تا دوستان دچار اشتباه نشوند). کراتین در عضلات ذخیره کننده فسفات است و بعد از دهیدارته شدن کراتین و بدون کاتالیزور،کراتین به کراتینین تبدیل میشود که بعدا از طریق کلیه ها دفع می شود . کراتینین عمدتا از عضلات اسکلتی مشتق و از طریق کلیه ها دفع می شود . سطوح پایین کراتینین در سوء تغذیه و سطوح بالای کراتینین در هیدرولیز ترکیبات عضلانی (رابدومیولیز)و یا اختلال دفع ان (نارسایی کلیوی) دیده می شود . در مورد دوم (یعنی نارسایی کلیوی)،میزان کراتینین بیشتر از ۱۲۰ میکرومولدر لیتر ، کلیرانس کمتر از ۲۵ میلی لیتر در دقیقه را پیشنهاد می کند .

نسبت مناسب کراتینین پلاسما (میلی مول در لیتر) به کراتینی (میکرومول در لیتر) ۱:۱۰است . نسبت کمتر در بیمارن مبتلا به رابدومیولیز مشاهده شده است و نسبت های بالاتر در سیروز کبدی ، سوئ تغذیه ، هیپوولومیا و بیماری هپاتیت مشاهده شده است .

مقدار نسبت کراتینی ادرار به پلاسما ،ممکن است در شناساسی کم ادراری ناشی از کلیه ها و یا پیش-کلیوی مفید واقع شود . نسب زیاد (بیشتر از ۴۰) در بیماری های پیش-کلیوی دیده می شود و مقادیر کمتر (کمتر از ۲۰)در بیماری های کلیوی مشاهده می شود . کلیرانس کراتینین،مقدار فیلتراسیون گلومورولی را اندازه گیری می کند چون فقط مقدار بسیار کمی از کراتینی در کلیه ها بارجذب می شود .

رنج نرمال پلاسما

  • اوره : ۲.۵ تا ۶.۵ میلی مول بر لیتر
  • کراتینین : ۷۰ تا ۱۲۰ میکرومول بر لیتر (بستگی به توده عضلانی و در مرد ها بیشتر)



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: اوره و کراتینین -creatinine ، urea ، اوره و کراتینینcreatinine ،
آخرین ویرایش: - -

مقدمه چربی ها و لیپیدها

1391/02/13 08:41

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،

مقدمه

لیپید ها همان طور که میدانید بدن از مجموع پلیمرهایی ساخته شده است که مهمترین انها پروتئین ، اسید نوکلوئیک ، قند و لیپیدها هستند . چربی ها جز مهمترین این دسته از پلیمرها هستند و نقش های مختلف و بسیار حیاتی را در سلول های بدن انجام می دهند . در همین آغاز فرق چربی و لیپید را باید بیان کنم که چربی ها جز لیپیدها هستند که بسیاری اوقات این دو را بچه ها اشتباه در نظر می گیرند .

لیپیدها ، دسته بزرگی هستند که آنها را بیشتر از نظر خواص فیزیکی دسته بندی می کنند چون از نظر ساختمان بیوشیمیایی ساختارهای بسیار هتروژنی دارند و نمی توان ساختار یکسانی را برای آنها تعریف کرد . برای مثال سورفاکتانت کیسه های هوایی ، اسید بوتیریک کره و کلسترول هر چند از نظر شیمیایی با هم تفاوت های اساسی دارند اما هر سه آنها در گروه لیپید ها دسته بندی می شوند . به طور کلی لیپیدها را از دو نظر می توان مورد تمایز قرار داد . اول اینکه هیدروفوب هستند یعنی آب گریز هستند  و در حلال های ناقطبی مانند استون ، برم ، بنزن ، اتانول و ...  حل می شوند و در حلال های قطبی مانند آب یا حل نمی شوند و یا به مقدار بسیار کم حل می شوند . دوم اینکه ، بسیاری از این ترکیبات آمفی پاتیک هستند و تشکیل میسل ها را می دهند . منظور از مسیل ، ترکیباتی هستند که هم دارای بخش آب دوست و هم بخش آب گریز هستند .

لیپیدها در بدن نقش های مختلفی را بر عهده دارند و تقریبادر همه ساختارها و اندام ها یافت می شوند . شاید معروف ترین ساختار چربی ها تری گلیسیردها باشد . تری گلیسیرید ها شکل ذخیره لیپیدها در بدن هم هستند . عایق گرما و محافظت بدن در برابر سرما هم وظیفه لیپیدها است که عالی ترین شکل آن در حیواناتی است که در مناطق سردسیر زندگی می کنند و به خواب زمستانی می روند . یکی دیگر از نقشهای لیپیدها نقش در متابولیسم بدن است . لیپیدها و تری گلیسیرد ها می توانند بیشتر از چرخه گیلیکولیز قندها ،ATP تولید کنند . در چرخه بتااکسیداسیون از یک اسید چرب دو کرنه 45 ATP تولید می شود در حالی که این میزان برای مولکول گلوکز 6 کربه 38 مولکول ATP است که نشان دهنده ارزش بالای این پلیمرها در متابولیسم است .لازم به ذکر است که در کشور های پیشرفته و صنعتی حدود 40 درصد انرژی افراد جامعه از چربی ها حاصل می شود ولی این میزان در کشورهای در حال توسعه کمتر است و بیشتر انرژی جامعه کشورهای در حال توسعه (حدود 70 %) از کربوهیدرات ها بهدست میاید . نقش دیگر چربی ها در بدن شکت در ساختمان غشای سلولها است . سفالین(فسفاتیدیل اتانول آمین ) و لسیتین (فسفاتیدیل کولین) که جز فسفولیپیدها هستند مهمترین لیپیدهای ساختار غشای سلول های بدن هستند لازم به ذکر است که حدود 45 %سلولهای غشا ، لیپیدها هستند . در برخی از بافت های بدن مانند غشای سلولهای عصبی لیپید های خاصی قرار دارند که عمدتا گلیکواسفنگولیپید و مشتقات آن هستند و در انتقال امواج دپلاریزلسیون در بین سلولها عصبی نقش دارند . یکی دیگر از مهمترین وظایف چربی ها را می توان حلال بودن آنها برای ویتامین های محلول در چربی (A,D,E,K)  است .لیپوپروتئین ها را هم باید جز جدانشدنی لیپیدها دانست که در انتقال لیپیدها به ویژه تری گلیسیرید و کلسترول و تنظیم آنها در بدن نقش بسیار اساسی دارند.

در مورد بیماری های و اختلالات متابولیسمی چربی ها باید بگم که بسیاری از بیماری های بدن به لیپیدها ربط دارند و در ارتباط با آنها هستند . بنابراین هر گونه تغییر در رژیم غذایی و متابولسم لیپیدها در بدن می تواند بیماری های خطرناکی را به دنبال داشته باشد .از  مهمترین بیماری های مربوط به لیپیدها می توان به دیابت ملیتوس ، چاقی و  آترواسکلروز  اشاره کرد .

دسته بندی لیپیدها

دسته بندی لیپدها بیشتر سلیقه است و از تقسیم بندی خاصی تبعیت نمی کنند . اما می توان آنها را به صورت کلی به دو دسته  زیر تعریف کرد:

  • لیپید های ساده :لیپید هایی هستند که در ساختمان آنها الکل که اکثرا گلیسرول است و اسید های چرب شرکت می کنند .
  • لیپید های مرکب :لیپید هایی هستند که در ساختمان آنها علاوه بر الکل و اسید چرب سایر ترکیبات مانند اسید فسفریک ، قند و... هم شرکت میکند .
  • لیپیدهای مشتق شده : لیپیدهایی هایی که بیشتر پیش ساز هستند .

1 ) لیپیدهای ساده

 الف )چربی ها :

  • چربی ها مایع (روغن)
  • چربی های جامد

ب ) موم

2 ) لیپیدهای مرکب

الف ) فسفولیپیدها :

  • لسیتین (فسفاتیدیل کولین)
  • سفالین (فسفاتیدیل اتانول آمین)
  • فسفاتیدیل اینوزیتول
  • فسفاتیدیل سرین
  • فسفاتیدیل گلیسرول
  • کاردیولیپین
  • پلاسموژن ها

ب ) اسفنگولیپیدها

  • اسفنگومیلین

ج) گلیکولیپیدها (گلیکواسفنگولیپیدها)

  • سربزوزید ها
  • گانگلوزیدها
  • سولفاتیدها
  • لیپوپروتئین ها

3) لیپید های مشتق شده

الف ) اسید های چرب

ب ) استروئیدها

  • کلسترول

در آخر هم برای اینکه نقطه ای از نظر دوستان باقی نماند به ذکر چند نکته می پردازم :

  • منظور از روغن : به چربی مایع روغن می گویند
  • آسیل گلیسرول : همان گلیسیرید هستند . درواقع تری ، دی و مونو آسیل گلیسرول هم معنی تری ، دی ، مونو گلیسیرید است .
  • استر : از واکنش الکل با گروه کربوکسیلیک اسید به دست میاید . الکل در لپیدها معمولا گلیسرول و یا اسفنگوزین است و گروه کربوکسیلیک هم از اسید های چرب به دست میاید و واکنش این دو باعث ایجاد پیوند استری می شود که در این حالت به آن مولکول استریفیه می گویند.



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: مقدمه چربی ها و لیپیدها ، لیپیدها ، چربی ها ،
آخرین ویرایش: - -

اسید و باز

1391/02/13 08:24

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،

در حالت کلی اسید از دست دهنده پروتون و باز گیرنده پروتون است . آب با افزایش حالت اسیدی و یا بازی مواد را در خود حل می کند و مهمتر اینکه آب هم می تواند اسید باشد و هم خاصیت بازی داشته باشد. برای مثال وقتی هیدروژن کلراید (HCL) در یک محلول آب حل می شود ، پروتون های (H+) را به محلول می دهد . این کار در نتیجه آرایش و هماهنگی یونهای کلرید (Cl) و یونهای هیدرونیوم آب است . پروتون بین HCl و آب دائما به صورت نیمه کمی به هم تبدیل می شوند . برخلاف اسیدها بازهایی مانند آمونیاک (NH3 ) از مولکولهای اب پروتون می گیرند . نتیجه این عمل تولید یون هیدروکیسید (OH-)  و یون امونیوم بار مثبت (NH4+) می شود .

در قسمت قبل ثابت تعادل را تعریف کردیم در ادامه ثابت تعادل آب  را می نویسیم که مقدار بسیار کوچکتری است . (در دمای 25 درجه سانتی گراد )

غلظت آب خالص برابر است با 55 مول بر لیتر (H2O). با جایگزین کردن این مقدار در معادله بالا داریم :

مقدار تولید یونهای هیدروکسید و هیدرونیوم آب خالص همیشه ثابت است . به عبارت دیگر یونها همان هستند ولی با افزودن اسید و یا باز در نبست انها تغییر ایجاد می شود . در آب خالص مقدار غلظت یونهای هیدرونیوم و هیدروکسید مساوی و برابر است با : ا * ۱۰ به  توان- ۷ مول بر لیتر . این مقدار کاملا طبیعی و ذاتی آب است و مقدار PH ان برابر با 7 است .

بافر

تغییرات کم مقدار PH توسط سیستم  بافری در بدن موجود زنده کنترل می شود . یعنی در بدن ما یک سری مواد محلول (مانند خون) وجود دارد که سیستم تامپونی دارند و به تغییرات کمتر اسید و باز حساس هستند . با افزودن اسید و یا باز به این محلولها ، مقدار PH این محلولها تغییری نمی کند و یا بسیار اندک تغییر میکند . بنابراین بافر به موادی گفته می شود که توانایی خنثی کردن اسید و یا باز را دارد و میزان PH محلول را در یک رنج ثابت نگه می دارد هر چند که با افزودم مقادیر زیاد اسید و یا باز ممکن است این توانایی بافر از بین برود چون هر بافری طرفیت خاص خود را دارد . بافرها انواع گوناگون و ساختمان های متفاوتی دارند ولی معمولا از یک اسید ضعیف مانند HB و باز مزدوج ان B- و یا از یک باز ضعیف و اسید مزدوج ان تشکیل میشوند . این محلولها مقدار یونهای هیدرونیوم و یا هیدروکسید را خنثی می کنند . در اولین نمونه باز (B-)   به مقدار زیادی از یوینهای هیدرونیوم اضافه شده متصل می شود و HB  اسید  آب تولید می شوند . اما اگر هیدروکسیل (OH)  اضافه شود با HB واکنش میدهد و B-  و آب تولید می کند . در هر دو مورد مقدار اسید ضعیف (HB ) به باز مزدوج (B-)  تغییر می کند زمانی که مقدار PH میخواهد تغییر کند .

PH

PH  یعنی اندازه گیری مقدار اسیدیته و یا بازی محلول . ان را به صورت لگاریتم یون هیدروژن هم تعریف میکنند . مقدار یون هیدروژن را نمیتوان به صورت تجربی اندازه گیری کرد بنابراین ان را به روش تئوری اندازه گیری می کنیم . اندازه گیری PH مطلق نیست و نسبی است چون بر اساس یکسری استانداردهای جهانی اندازه گیری میشوند .

مفهوم PH برای اولین بار توسط Søren Peder Lauritz Sørensen (عجب اسم سختی) در آزمایشگاه Carlsberg در سال 1909 تعریف شد . بعضی افراد این P را قدرت (POWER)  معنی میکنند و بعضی به Potenz که در زبان آلمانی به معنی قدرت است . اما در سال 2000 داشنمندی به نام Jens Norby در مقاله پرده از راز این حرف P  برداشت و گفت که منظور از حرف منفی لگاریتم است . H هم به جای هیدروژن است . این دانشمند اولی (که اسمش سخته) برای راحتی کار PH  را به جای "قدرت هیدروژن "تعریف کرد . این دانشمند برای اندازه گیری PH از لگاریتم غلظت یون هیدروژن استفاده کرد . به آب خالص ، آب خنثی هم می گویند . همانطور که قبلا هم گفتم مقدار PH اب برابر با 7 است و بیشتر از 7 خاصیت بازی و کمتر از 7 خاصیت اسیدی خواهد داشت . اندازه گیری PH  در پزشکی ، بیولوژی ، شیمی ، علم مواد ، علوم محیط زیست و حتی اقیانوس شناسی دارای اهمیت خاصی است .

 

PH از نظر ریاضی

هر کاری کردم بهتر از این عنوان پیدا نکردم . در ادامه بحث روابط جالب ph را با هم برسی می کنیم .

مقدار ph برابر است با منفی لگاریتم یون های هیدروژن در یک محلول آب . در نتیجه داری :

در این فرمول ah نشان دهنده فعالیت یون هیدروژن است علت این است که ah فقط یک یون است که صرفا با روش آزمایشگاهی و با الکترودهای انتخابی قابل اندازه گیری است و با توجه به معادله نرنست (Nernst equation) نشان دهنده فعالیت یون هیدروژن است . PH معمولا با ترکیب  الکترودهای شیشه ای  اندازه گیری می شود که با اختلاف پتانسیل و یا نیروی الکتروموتور سنجش می شود . برای نمونه : بین یک الکترود که به یون هیدروژن حساس است و یک الکترود رفرانس مانند الکترود جیوه و یا نقره.

هدف از روش بالایی رسیدن به معادله نرنست (Nernst equation ) است . داریم :

E = مقدار پتانسیل

E0 = مقدار پتانسیل الکترود استاندارد

 R    = ثابت گازی

T = دما بر حسب کلوین

F  = ثابت فاراده

n = تعداد الکترونهای انتقال یافته

به وسیله فرمول بالا می توان مقدار PH را توسط اختلاف پتانسیل به دست آورد . اما  همان طور که گفتم از روش نیروی الکتروموتور هم می توان این PH را اندازه گیری کرد ولی فرمولها این از حوصله من و شما خارجه !!اقای Sørensen با استفاده ازفرمول های بالایی و بعضی استدلال های دیگر بالاخره PH را مطرح کردند . بالاخره فرمول زیر حاصل نتایج ایشان  شد و PH  وجود خارجی پیدا کرد :

POH

POH هم گاهی برای اندازه گیری مقدار غلظت یون هیدروکسید استفاده می شود . مقدار POH از روی غلظت یون هیدرونیوم به دست می اید . از انجا که مقدار  یون هیدروکسید به یون هیدروزن وابسته است .

 

اندازه گیری PH

آب خنثی PH 7 دارد و از این بابت خنثی نامیده می شود . مقدار دقیق Ph به دما هم بستگی دارد . زمانی که یک اسید در اب حل می شود باعث کاهش PH میشود و اگر یک باز در آب مخلوط شود باعث افزایش PH می شود . اسید کلیریدیک یک اسید بسیار قوی است که مقدار PH تقریبا برابر با صفر است و یک باز قوی مانند سدیم هیدروکسید (NaOH)  دارای  PH  14 است . مقدار PH مابین 1 تا 14 متغیر است . علاوه بر روشهای بالایی از شناساگر های PH (pH indicator)هم می توان استفاده کرد که در آزمایشگاه ها استفاده بسیار وسیعی دارند . این شناساگرها طوری طراحی شده اند که در Ph معین تغییر رنگ داده و به یک رنگ خاص تبدیل می شوند . انواع و اقسام خاص و گوناگونی از این شناساگرها در بازار وجود دارد که استفاده انها بستگی به نوع کار ما و محلول ما بستگی دارد . یک نوع معروف از این شناساگرها کاغذ و یا نوار لیتموس است (litmus) . این نوار در محلول اسیدی ، قرمز رنگ و در محلول بازی آبی  است .

 

بعضی از شناساگرها

آب خنثی PH 7 دارد و از این بابت خنثی نامیده می شود . مقدار دقیق Ph به دما هم بستگی دارد . زمانی که یک اسید در اب حل می شود باعث کاهش PH میشود و اگر یک باز در آب مخلوط شود باعث افزایش PH می شود . اسید کلیریدیک یک اسید بسیار قوی است که مقدار PH تقریبا برابر با صفر است و یک باز قوی مانند سدیم هیدروکسید (NaOH)  دارای  PH  14 است .

مقدار PH مابین 1 تا 14 متغیر است . علاوه بر روشهای بالایی از شناساگر های PH (pH indicator)هم می توان استفاده کرد که در آزمایشگاه ها استفاده بسیار وسیعی دارند . این شناساگرها طوری طراحی شده اند که در Ph معین تغییر رنگ داده و به یک رنگ خاص تبدیل می شوند .

انواع و اقسام خاص و گوناگونی از این شناساگرها در بازار وجود دارد که استفاده انها بستگی به نوع کار ما و محلول ما بستگی دارد . یک نوع معروف از این شناساگرها کاغذ و یا نوار لیتموس است (litmus) . این نوار در محلول اسیدی ، قرمز رنگ و در محلول بازی آبی  است .

محلولی با PH=7 را خنثی می گویند . یعنی نه اسید است و نه باز اگر چه یونیزاسیون خود به خودی مانند آب هم داشته باشد .درجه تفکیک پذیری آب 10 به توان -14 است . بنابراین در یک محلول نمکی که در آب حل شده است میزان یونهای هیدرونیوم و هیدروکسید برابر و مقدار آن 10 به توان –  مول 7 در دسی متر مربع است . با افزایش دما مقدار PH آب خالص کاهش می باید به طوری که در دمای 55 در جه مقدار Ph  برابر با 6.55 است .

 

اندازه گیری مقدار PH برای اسید های ضعیف و قوی

اسید های قوی مانند HCl دارای تفکیک پذیری بسیار بالا هستند . به عبارت دیگر در هنگام حل شدن در آب تماما یونیزه شده و به هیدروکسید و هیدرونیوم تبدیل می شود . اندازه گیری مقدار اسیدیته در این محلولها آسان است چون PH برابر با منفی لگاریتم غلظت اسید است .

برای مثال : PH محلول اسیدی هیدروکلریدیک که دارای غلظت 0.01 مولار است برابر است با (log(0.01- ، که با محاسبه آن عدد 2 به دست می آید .

اما برای محاسبه PH اسید های ضعیف که دارای PKa بزرگتر از 2 هستند از فرمول زیر استفاده می شود .

  • pH = ½ ( pKa − log c0)
  • C0 غلظت اسید است .

 

معادله هندرسون – هاسلباخ

برای محاسبه   PH  اسیدهای ضعیف می توان از این معادله هم استفاده کرد . که اثبات آن را میتوانید از کتابهای بیوشیمی استخراج کنید . فقط این نکته را بگویم که این معادله از معادله یونیزه شدن آب به دست می آید




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: اسید و باز ، بافر ، اندازه گیری PH ، معادله هندرسون – هاسلباخ ،
آخرین ویرایش: - -



تعداد کل صفحات : 5 1 2 3 4 5
Check Google Page Rank

تصویر ثابت