تبلیغات
مقالات مهندسی پزشکی ، برق ، الکترونیک ،علوم پایه ، علوم آزمایشگاهی ، پزشکی،روانشناسی - مطالب بیوشیمی

اندازه گیری فشار اکسیژن فشار کربن دی اکسید و اسیدیته خون - ABG

1391/02/13 09:57

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،

یکی از دوستان (آقا احسان) مطلبی در مورد ABGدرخواست کرده بودند که دراین پست مطرح میکنیم . به علت بالابودن مطالب در یک پست مقدمه ای بر گاز های خونی قرار می دهیم و در ادامه پست ها دستگاه اندازه گیری گاز های خونی را معرفی خواهیم کرد . در ضمن یادم رفت این مطالب را هم مانند بیشتر مطالب وبلاگ ترجمه شده است و همه مطالب این بحث را از کتاب تیتز براتون ترجمه کردیم . باما همراه باشید . همان طور که می دانید ABG مختصر شده Arterial blood gas به معنی گاز های خون شریانی است . برای اندازه گیری گازها در خون ، دستگاه مخصوصی به همین نام وجود دارد. گاز های خونی شامل دی اکسید کربن ، اکسیژن ، بیکربنات و گاهی PH خواهند بود . دستگاهی که برای اندازه گیری اکسیژن ، دی اکسید کربن و اسیدیته استفاده می شود کاملا خودکار است. جمع آوری نمونه مناسب و جابه جایی مناسب ان برای اندازه گیری گاز ها بسیار مهم است که اهمیت و نقش ان را در ادامه با هم بحث می کنیم . نمونه گرفته شده برای این تست می تواند نمونه شریانی و یا سیاه رگی و یا حتی مویرگی باشد . مقادیر گاز های خونی به اتسمفر بسیار حساس هستند و باید سعی شود تا خون گیری در شرایط بی هوازی انجام گیرد که این شرایط ایده آل است . مانند بسیاری از تست های دیگری آزمایشگاهی باید اندازه گیری گازهای خونی در عرض نیم ساعت انجام گیرد .  

نمونه و نمونه گیری برای بررسی گاز های خونی

برای اندازه گیری گاز ها در خون باید از خون کامل استفاده کنیم برای این منظور از هر جایی که مناسب است و می توان خونگیری وریدی کرد می توانیم مبادرت به خون گیری کنیم . محل های خون گیری همان رگ های موجود و در دسترس اندامی هستند اما برای مطالعات خاص ممکن است به شریانهای بزرگ و یا شریان های موجود در فضای قلبی نیاز داشته باشیم .  انالیزگران نمونه باید دقت کنند که بعضی از نمونه ها (با توجه به جمله قبلی) به دشواری جمع اوری می شوند بنابراین باید با نهایت دقت جابه جا شوند . تفاوت در گاز های خونی وریدی و شریانی بیشتر در مورد فشار اکسیژن مطرح است . فشار اکسیژن تنها حالت بالینی است که نیاز به نمونه شریانی داریم .

فشار اکسیژن (PO)در وریدی ها  معمولا 60 تا 70 mrn Hg کمتر از مقدار شریانی است وقتی که اکسیژن وارد مویرگ ها می شود زمانی که مقدار فشار دی اکسید کرین (PCO) در ورید ها 2 تا 8 میلیمتر جیوه بیشتر از شریان ها است . PH تنها 0.02 تا 0.05 در نمونه وریدی کمتر می شود .

  • تضمین کیفیت اندازه گیری گاز های خونی و PH  وابسته به کنترل مراحل قبلی (پیش از انالیز) ، کنترل مراحل تست و دستورالعمل های انالیز است .

از انجا که فرد آزمایش کننده معمولا در کنار افراد خون گیر ، پرستار ، درمانگران تنفسی ، پزشکان و ... کار نمی کند بنابراین اطلاعی از خون وریدی و یا شریانی ندارد بنابراین لازم است که این دو گروه در کنار هم کار کنند . خون گیری باید توسط افراد مجرب جمع اوری شود چون سوراخ حاصل از خون گیری ریسک پزشکی (هر چند کم) دارد . خون گیری شریانی همیشه با سرنگ و سوزن انجام می گیرد و نیازی به تورنیکت نیست و نباید هیچ کششی انجام گیرد . سایر استاندارد ها باید حین خون گیری رعایت شود .

خون گیری وریدی هم با سرنگ و سوزن انجام می گیرد اگر چه بعضی از آزمایشگاه ها نمونه های گرفته شده در تیوب های دارای نمک هپارین خشک را قبول می کنند . در خون گیری وریدی زمانی کهاز ورید ساعد نمونه برداشت می شود باید خون گیری بعد از آزاد کردن تورنیکت انجام گیرد و بیمار نباید انگشتان خود را خم و یا دست خود را مشت کند . استفاده طولانی مدت از تورنیکت ویا فعالیت عضلانی میزان فشار اکسیژن و PH وریدی را کاهش می دهد . از کاتر های حاوی هپارین هم می توان برای نمونه گیری استفاده کرد .

بهترین نمونه شریانی یا وریدی نمونه است که در سرنگ استریل 1 تا 5 میلی لیتری حاوی ضد انعقاد هپارین در شرایط بی هوازی جمع آوریشده باشد . اگر چه در حالت تئوری سرنگ های شیشه ای به علت عدم تبادل گاز به بیرون از دیواره سرنگ  ترجیح داده می شوند اما امروزه برای اندازه گیری گاز های خونی ، از سرنگهای پلاستیکی استفاده می شود چون در عرض یک ساعت هم میزانگاز ها تغییری نمی کند . هپارین لیوفیلیزه بر هپارین مایع ارجحیت دارد . اگر چه هپارین مایع استفاده شود :اندازه سرنگ ، غلظت ، حجم هپارین مایع و حجم خون وارد شده به سرنگ مهم است . ضد انعقاد مناسب ( -۰.۰۵ میلیگرم هپارین برای میلی لیتر خون) به دست می آید با  وارد کردن هپارین مایع به مقدار کافی به سرنگ به شیوه ای که هپارین اضافی و هوای اضافه را از فضای مرده سرنگ خارج کنیم . افزایش هپارین نسبت به خون باعث تغییر در میزان فشار کربن دی اکسید و پارمترهای مربوط به ان می شود .

بدیهی است که نمونه گیری در شرایط بی هوازی باعث می شود تاحداقل تماس را با اتسمفر هوا داشته باشیم . فشار دی اکسید کربن در هوای خشک در حدود 0.25 mm Hg است که از مقدار فشار خون (40 mm Hg) کمتر است . بنابراین مقدار دی اکسید کربن و فشار دی اکسید کربن خون اگر در معرض هوا قرار بگیرد کاهش خواهد یافت و از انجا که PH هم به مقادیر فشار دی اکسید کربن وابسته است بنابراین میزان ان افزایش میابد . فشار اکسژن اتمسفر (150 mm Hg) ، 60 میلی متر جیوه بیشتر از خون شریانی وحدود 120 میلیمتر جیوه بیشتر از خون وریدی است که باید به این نکته هم توجه کرد . باز هم مقداری خطا خواهد بود اگر چه حباب های ایجاد شده اولیه را به زودی خارج کنیم .

اثر حباب های موجود در نمونه در یک تحقیق به خوبی مشخص شده است که ۱۰۰ میکرولیتر جباب در نمونه  که از هوای بیرون وارد نمونه ۲ تا ۱۰ میلی لیتری خون می شود که میزان فشار اکسیژن در دو دقیقه به مقدار ۴ میلی متر جیوه افزایش یابد و فشار دی اکسید کربه به همین میزان کاهش یابد . (در شرایط عادی میزان فشار اکسیژن در این مقدار خون ۲۵ تا ۴۰ میلی متر  جیوه است)

گاهی خون مویرگی هم می تواند جایگزین مناسبی برای خون شریانی باشد . در زمانی که :

  1. می خواهیم میزان خون هدر رفته را کاهش دهیم .
  2. وقتی که خون گیری شریانی در دسترس نباشد .
  3. برای جلوگیری از سوراخ کردن دوباره شریان

اما در این شرایط خون مویرگی قابل قبول نیست :

  • زمانی که فشار سیستولیک خون کمتر از ۹۹ میلی متر جیوه است .
  • در موارد انقباض عروقی
  • بیمارانی که تحت اکسیژن تراپی هستند .
  • از نوزادان در اولین ساعات تولد
  • از نوزادانی با سندروم تنفسی

در موارد فوق به علت مخلوط شدن خون مویرگی وخون وریدی ممکن است میزان فشار اکسیژن کمتر گزارش شود . قبل از خونگیری مویرگی باید محل خون گیری به مدت ۱۰ دقیقه مالش داده شود تا مویرگ ها اتساع یابند و جریان خون از مویرگ ها محلی به محل مورد نظر ما هدایت شود . برای جمع آوری نمونه از انگشت نوزاد ویا فرد بالغ و یا پاشنه نوزاد می توانیم محل خون گیری را با آب 45 درجه گرم کنیم . اولین قطره ای که از مویرگ خارج می شود را باید دور بریزیم و سپس قطرات بعدی را روی تیوبی بریزیم که دارای هپارین لیوفیلیزه است . تنها نمونه خون جاری ، نمونه رضایت بخشی است . در زمان خون گیری دقت کنید که نمونه کمترین تماس را با هوا داشته باشد .

انتقال و انالیز نمونه باید در اسرع وقت انجام گیرد . پزشکانی که از گاز های خون و PH در زمینه مراقبت های حاد استفاده می کنند معمولا نیاز به سرعت بیشتر در بین زمان نمونه گیری و گزارش جواب دارند . حالت ایده آل ان است که نمونه هیچ وقت بعد از گرفته شدن ، نگهداری نشود هر چند که تاخیر یک ساعته به میزان خیلی کمتری در میزان گاز های خون اثر می گذارد . PH خون طبیعی در دمای 37 درجه 0.04 تا 0.08 در ساعت  و در دمای 22 درجه 0.02 تا 0.03 در ساعت و در دمای 4 درجه سانتی گراد ، کمتر از 0.01 در ساعت ، کاهش میابد . کاهش در PH متانسب با کاهش گلوکز و افزایش معادل لاکتات است . فشار دی اکسید کربن در دمای 37 درجه 5 mm Hg/hr ، در دمای 22 درجه 1 mm Hg/hr و در دمای 2 تا 4 درجه فقط 0.5 mm Hghr افزایش میابد . گلیکولیز در لوکوسیت ها ، رتیکولوسیت ها و پلاکت ها اولین علت افزایش مقدار فشار دی اکسید کربن است . در خون تازه گرفته شده در شرایط بی هوازی فشار اکسیژن طبیعی است اما تنفس سلولی باعث می شود که میزان فشار اکسیژن 2 mm Hg/hr در دمای اتاق و 5 تا 10 mm Hg/hr  دردمای 37 درجه کاهش یابد . اثزات نامطلوب گلیکولیز و تنفس بر روی فشار اکسیژن و دی اکسید کربن و  PH را می توان با انجام تست در عرض سی دقیقه به حداقل رساند . اگر شرایط آزمایش و آزمایش کننده باعث تاخیر شود باید در اسرع وقت ،  سرنگ و یا لوله حاوی خون در مخلوطی از آب و یخ غوطه ور شود در این شرایط گلیکولیز متوقف می شود و تغییرات بسیار ناچیز خواهند بود .

تغییرات کوچک در مقادیر  به علت تاخیر در انجام ازمایش مورد انتظار است اما در حالتی که مقایر گلبول های سفید (WBC) طبیعی و یا مقداری افزایش یافته باشند . گلیکولیز و نتایج حاصل ان بر فشار اکسیژن و دی کسید کربن و PH با افزایش WBC هامشخص می شود مانند حالاتی که در لوسمی ها رخ می دهد زمانی که فشار اکسیژن  به سرعت در عرض چند دقیقه  کم می شود


دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: اندازه گیری فشار اکسیژن فشار کربن دی اکسید و اسیدیته خون - ABG ، ABG ، اسیدیته خون ،
آخرین ویرایش: - -

واحد ها و اختصارات آزمایشگاهی

1391/02/13 09:56

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، مقالات علمی آموزشی ، تجهیزات پزشکی ،
  1. %Total percent total
  2.  /uL per microliter
  3. ADA American Diabetes Association
  4. ALC alcohol
  5. AMA American Medical Association
  6. APL IgA phospholipid units
  7. ASHI American Society for Histocompatibility and Immunogenetics
  8. AU arbitrary units
  9. AU/mL arbitrary units per milliliter
  10. BAL bronchoalveolar lavage
  11. CAE complement activity enzyme
  12. CAP College of American Pathologists
  13. CDC Centers for Disease Control and Prevention
  14. CFU/mL colony forming units per milliliter
  15. CLSI Clinical and Laboratory Standards Institute cm centimeter
  16. cmm cubic millimeter
  17. CMS Centers for Medicare & Medicaid Services
  18. cP centipoise unit
  19. CPM counts per minute
  20. CPT Current Procedural Terminology
  21. cPU centipoise unit
  22. cpy/mL copies per milliliter
  23. crt creatinine
  24. CSF cerebrospinal fluid
  25. CVS clean voided specimen
  26. d day
  27. deg C degree Centigrade
  28. dL deciliter
  29. EIA enzyme immunoassay
  30. EIU enzyme immunoassay unit
  31. ELISA enzyme-linked immunosorbent assay
  32. ETU/mL endotoxin units per milliliter
  33. EU ELISA units
  34. EV ELISA value
  35. fL femtoliter
  36. fmol/L femtomole per liter
  37. g gram
  38. g/5 hrs hrs grams per 5 hours
  39. g/24 hrs hrs grams per 24 hours
  40. g/d grams per day
  41. g/dL grams per deciliter
  42. g/g grams per gram
  43. g/L grams per liter
  44. GPL IgG phospholipid units
  45. Hb hemoglobin
  46. HIPAA Health Insurance Portability and Accountability
  47. hr hour
  48. ISR immune status ratio
  49. IU international unit
  50. IU/24 international units per 24 hours
  51. IU/g international units per gram
  52. IU/L international units per liter
  53. IU/mL international units per milliliter
  54. IV index value
  55. kDa kilodalton
  56. kg kilogram
  57. k/μL thousand per microliter
  58. kPa kilopascal
  59. kU/L kilounits per liter
  60. L liter
  61. lb pound
  62. lbs pounds
  63. LOINC Logical Observation Identifier Names and Codes
  64. LIA Microlatex Particle-Mediated Immunoassay
  65. LI Lyme Index
  66. LIV Lyme Index Value
  67. log log
  68. log IU log international units
  69. M/μL million per microliter
  70. mcg/dL microgram per deciliter
  71. mcg/g microgram per gram
  72. mcg/L microgram per liter
  73. mcg/mL microgram per milliliter
  74. mg milligram
  75. mg/24 hours hrs milligrams per 24 hours
  76. mg/d milligrams per day
  77. mg/dL milligrams per deciliter
  78. mg/g milligrams per gram
  79. mg/gCR microgram per gram creatinine
  80. mg Hb/ microgram hemoglobin per
  81. mg/L milligrams per liter
  82. MIC minimum inhibitory concentration
  83. min minute
  84. mIU milli international units
  85. mIU/hr milli international units per hour
  86. mIU/L micro international unit per liter
  87. mL milliliter
  88. mL/min milliliters per minute
  89. mm millimeter
  90. mm/hr millimeter per hour
  91. mmol millimole
  92. mmol/d millimoles per day
  93. mmol/L millimoles per liter
  94. mmol/m millimole per meter
  95. mmol/mol crt crt millimoles per mole creatinine
  96. mol mole
  97. mOsm milliosmole
  98. mOsm/kg milliosmoles per kilogram
  99. MPL IgM phospholipid units
  100. mPOL milli polarization unit
  101. mU milliunit
  102. mU/g milliunits per gram
  103. mU/L milliunits per liter
  104. mU/mL milliunits per milliliter
  105. NCCLS National Committee Clinical Laboratory Standards (الان به نام : Clinical and Laboratory Standards Institute)
  106. ng nanogram
  107. ng/dL nanograms per deciliter
  108. ng/L nanograms per liter
  109. ng/mL nanograms per milliliter
  110. ng/mL/hr nanograms per milliliter per hour
  111. nm/dL nanomole per deciliter
  112. nM/mM nanomole per millimole
  113. nmo/mL nanomole per milliliter
  114. nmol nanomole
  115. nmol/d nanomoles per day
  116. nmol/dL nanomoles per deciliter
  117. nmol/g nanomoles per gram
  118. nmol/L nanomoles per liter
  119. nmol/mL nanomoles per milliliter
  120. OD optical density (equivalent to absorbance)
  121. PCR polymerase chain reaction
  122. pg picogram
  123. pg/mL picograms per milliliter
  124. pmo/mL picomole per milliliter
  125. pmol picomole
  126. pmol/g picomoles per gram
  127. ppm parts per million
  128. pmol/L picomole per liter
  129. ppm parts per million
  130. PPT Plasma Preparation Tube™
  131. PST plasma separator tube
  132. RPR rapid plasma reagin
  133. SD standard deviation
  134. sec second
  135. SI stimulation index
  136. SST serum separator tube
  137. TNP testing not performed
  138. TV total volume
  139. TOI tincture of iodine
  140. U unit
  141. U/day units per day
  142. U/g units per gram
  143. U/g Hb unit per gram of hemoglobin
  144. U/gHgb unit per gram of hemoglobin
  145. U/hr units per hour
  146. U/L units per liter
  147. U/mL units per milliliter
  148. UHCL University Hospital Clinical Laboratory
  149. % percent
  150. μg microgram
  151. μg/24 hrs hrs micrograms per 24 hours
  152. μg/d micrograms per day
  153. μg/dL micrograms per deciliter
  154. μg/g micrograms per gram
  155. μg/g crt crt micrograms per gram creatinine
  156. μg/L micrograms per liter
  157. μg/mg micrograms per milligram
  158. μg/min microgram per minute
  159. μg/mL micrograms per milliliter
  160. μgE/mL microgram equivalents per milliliter
  161. μIU/mL micro international unit per milliliter
  162. μL microliter
  163. μmol micromole
  164. μmol/d micromoles per day
  165. μmol/dL micromoles per deciliter
  166. μmol/g micromoles per gram
  167. μmol/L micromoles per liter
  168. μmol/m micromole per meter
  169. μmol/mL micromoles per milliliter
  170. μU microunit
  171. μU/mL microunits per milliliter





دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: واحد ها و اختصارات آزمایشگاهی ، آز بیوشیمی ،
آخرین ویرایش: - -

نحوه خونگیری - Blood Sample collection

1391/02/13 09:55

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،
) مشخصات بیمار رابه دقت در دفتر پذیرش آزمایشگاه ثبت نمایید ( نام ، نام خانوادگی ، سن ، جنس

 نام پزشک معالج ، تاریخ مراجعه ) .

۲) زمان تحویل جواب آزمایشات را برای بیمار توضیح دهید .

۳) در صورتی که انجام آزمایش نیاز به ناشتا بودن بیمار دارد ، در همان مرحله پذیرش از ناشتا بودن بیمار اطمینان حاصل نمایید .

۴) به طور عادی جهت جلو گیری از بروز خطا در نتیجه آزمایشات بیوشیمی خون بهتر است بیمار ناشتا باشد . بخصوص در مورد آزمایشاتی مثل قند ، تری گلیسرید ، کلسترول و اوره .( بطور معمول زمانی معادل 12 تا 14 ساعت را جهت ناشتا بودن در نظر می گیرند ) .

  •  در مورد CPK  و کراتینین ، بیمار حداقل 6 ساعت قبل از نمونه گیری از انجام هر گونه تزریق وفعالیت عضلانی خودداری نماید .

۶) نام و نام خانوادگی بیمار را به همراه آزمایشات در خواستی بر روی برچسب ثبت نمایید .

۷) جهت انجام آزمایش CBC  از ویال حاوی EDTA استفاده نمایید .

۸) جهت انجام آزمایش ESR از لوله حاوی سیترات سدیم استفاده نمایید .

۹) جهت انجام آزمایشات بیوشمی و سرولوژی از لوله آزمایش بدون ماده نگهدارنده استفاده نمایید

۱۰)  قبل از شروع به نمونه گیری از آماده بودن کلیه وسایل از قبیل گارو ، سرنگ یکبار مصرف ، پنبه ، الکل طبی ( 70تا 75 درجه ) اطمینان حاصل نمایید .

۱۱) باتوجه به نوع و تعداد آزمایشات از سرنگ مناسب (۲ و ۱۰ و ۵ سی سی ) استفاده نمایید .

 

  •   نمونه گیری :
  1. ورید بازو بهترین محل جهت نمونه گیری می باشد ، در صورتیکه به هر دلیل نتوان از ورید مذکور استفاده نمود میتوان از وریدهای پشت دست یامچ پا استفاده نمود ولی باید توجه داشته باشیم که استفاده از این وریدها همراه با درد بیشتری نسبت به وریدهای بازو می باشد .
  2. جهت نمونه گیری ، پس از مشخص نمودن ورید مورد نظرو بستن گارو با پنبه الکل محل را بخوبی استریل نمایید .
  3. سوزن را از جهتی که برش آن به سمت بالا باشد ، وارد رگ نمایید .
  4. پس ازگرفتن خون به مقدار کافی ، گارو را باز نموده وسوزن را خارج می نماییم ، سپس محل را باپنبه الکلی محکم فشار می دهیم تا خون بند آمده واز بروز عوارضی از قبیل کبود شدن جای سوزن جلوگیری شود
  5. باید سعی شود گارو بیش از یک دقیقه روی بازو بسته نشده باشد ، در غیر اینصورت 3- 2 درصد افزایش همو گلوبین ، هماتو کریت وشمارش گلبولهای قرمز را به دنبال خواهد داشت .
  6. سوزن را از سرنگ جدا نموده وسپس خون را به آرامی از دیواره لوله آزمایش درون لوله بریزید .
  7. در هنگام جدا نمودن سوزن از سرنگ احتیاط لازم را به عمل بیاورید که سوزن وارد دست شما نشود . 
  8. ویال CBCرا آرام وبا یک حرکت به شکل عدد 8 حرکت دهید تا خون با ماده ضد انعقاد مخلوط شود .
  9. لوله ESR را نیز به آرامی تکان دهید تا خون با ماده ضدانعقاد مخلوط شود .

خون گیری

 

 مقادیر تقریبی خون جهت انجام آزمایشات :

1-     جهت انجام یک آزمایش  CBC مقدار cc 2- 1.5 .

2-     جهت انجام یک آزمایش  ESR مقدار 1.6 cc

3-     جهت انجام آزمایشاتFBS  ، T.G ،Cho ، BUN  و Cr  حدود cc5 – 4 .

4-     جهت انجام آزمایشات سرولوژی مثل رایت ، کومبس رایت ، ME 2 مقدار 3cc .

5-     البته باید توجه داشته با شید مقادیر بالا به تقریبی می باشد وبا توجه به آزمایشاتی که پزشک درخواست نموده مقدار خون لازم متفاوت می باشد .

  •  توجه: در صورتیکه لازم است  آزمایشات جهت انجام به آزمایشگاه ارسال شود ، لوله آزمایش را سانتریفوِژ نمایید وسرم را ازخون جدا نموده ودر لولهای دیگر جمع آوری نمایید ودرب لوله آزمایش را باپارافیلم ببندید .

در صورتیکه امکان جدا سازی سرم وجود ندارد نمونه را باید در اسرع وقت به آزمایشگاه منتقل نمود ، تا هنگام انتقال نمونه به آزمایشگاه می توان نمونه را در یخچال 8- 2 نگهداری نمود .

 ضدانعقادهای رایج در خونشناسی :

جهت انجام آزمایش CBC  از اتیلن دی آمین تترااستیک اسید یا EDTA استفاده می شود نمک دی پتاسیم آن در غلظت 2.2- 1.5 میلی گرم به ازای هر سی سی خون بکار می رود که می توان از آن بصورت پودر یا محلول استفاده نمود .

باید توجه داشت مقدارEDTA   مصرفی باید متناسب با مقدار خون باشد وچنانچه بیش از اندازه مصرف شود ، آب گلبولها را جذب کرده وسبب چروکیدگی آنها می شود . افزایش EDTA بیش از 2 میلی گرم به ازای هر سی سی خون سبب کاهش قابل توجه هماتو کریت ودر نتیجه افزایش MCHC  می شود .

چنانچه خون در EDTA بماند بتدریج تغییرات زیر در مورفو لوژی گلبولهای قرمز مشاهده می شود :

الف- گلبولهای قرمز بتدریج متورم شده وحالت کروی پیدا می کنند .

ب- در نوتروفیلها باگذشت زمان پل اتصال دهنده بین لوبها از بین می رود وگاهی تنها فقط یک لوب باقی می ما ند ، گرانولها محو شده و زمینه سیتوپلاسم نوتروفیل هابه رنگ صورتی در می آید ، که حتی ممکن است با گلبول قرمز هسته دار یا NRBC   اشتباه شود                                             

ج- هسته لنفوسیتها  ومنو سیتها منشعب شده و بصورت برگ شبدری با واکئول های سیتوپلاسمی 

 همراه می شوند . 

د- اگر خون دارای EDTA   به مدت طولانی بماند گلبولهای حاوی انگل مالاریا از بین می روند و شناسایی مشکل خواهد بود ، در ضمن امکان دارد در تشخیص بورلیا نیز مشکل ایجاد شود .


http://lab-sciences.blogfa.com




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: نحوه خونگیری - Blood Sample collection ، Blood Sample collection ،
آخرین ویرایش: - -

آزمایش خون - Blood Test

1391/02/13 09:53

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: تجهیزات پزشکی ، بیوشیمی ،

آزمایش خون یکی از مهمترین تستهای آزمایشگاهی است و به این خاطر این پست را برای آشنایی با این تست اماده می کنم . در این پست در مورد اهمیت آزمایش خون ، بیماری هایی که نیاز به آزمایش خون دارند ، نوع سلولهای خونی ، نحوه خون گیری ، فرق سرم و پلاسما و مقادیر نرمال اندیکس های خونی  صحبت می کنیم . در باره نحوه برسی اندیکسهای خونی به ویژه در CBC  در آینده بحث خواهد شد و مباحث بیشتر جنبه عمومی دارند .

تست خون با نمونه برداری از خون انجام می شود و مهمترین تستی است که دکتر برای تشخیص نوع بیماری شما را به آزمایشگاه ارجاع می دهد . این آزمایش برای شناسایی اندیکس های خون شما ، با مقادیر نرمال است تا علت تفاوت در مقادیر آشکار شود .

آزمایش خون ، آزمایش روتینی است که در همه آزمایشگاه های طبی انجام میشود و شامل تست های بیوشیمیایی و هماتولوژی خون است . هر چند که بعضی از آزمایشات اختصاصی هم در صورت نیاز و شناسایی بیماری خاصی بر روی خون انجام می شود .

همان طور که در بالا هم اشاره شد هدف از آزمایش خون ، برسی اندیکس های خونی شما با مقادیر نرمال است . این مقادیر نرمال در 95 % افراد  جمعیت صدق می کند بنابراین مرجع بسیار محکمی برای بیماری فرد خواهد بود .

  • نمونه مورد استفاده برای آزمایش خون ، معمولا خون وریدی است و باید خون گرفته شده توسط فرد مجرب انجام گیرد .

بعضی از آزمایشات خون روتین :

  •  آلرژی
  • بیماری های خود ایمنی (مانند روماتوئید آرتریت که قبلا صحبت شد )
  •  بیماری های خون
  •  دیابت
  •  DNA ، بیماری های ارثی و ژنتیکی
  •  اسکرین کردن دارو
  •  سموم محیطی
  • تناسب ، تغذیه و
  •  بیماری های گاسترو انترل مربوط به خون
  •  سلامتی قلب
  •  هورمون و متابولیسم
  •  عفونتها
  •  بیماری های کلیوی
  • بیماری های کبدی
  •  بیماری های STD's (مقاربتی)
  •  بیماری های تیروئید

در ادامه در مورد انواع تست های خون صحبت میکنیم . به طور کلی آزمایش خون در دو دسته انجام می گیرد : غربال گیری و تشخیص

 

  • غربال گری

زمانی استفاده می شود که فرد علائم بالینی کمی دارد و یا اصلا علائم بالینی ناشی از بیماری را ندارد و نمیتوان چنین فردی را در جامه حدس زد و پیدا کرد . برای مثال : اندازه گیری کلسترول (در پست های بعدی صحبت خواهیم کرد ) معیار خوبی برای غربال گیری افرادی است که ریسک بالای بیماری های قلبی را دارند . این تست برای افرادی انجام می شود که نشانه های بالینی بیماری قلبی را ندارند ولی برای دکتر نکات خطر ناک و ریسکی را نشان میدهد . برای اینکه یک تست غربال گری مفید باشد باید شرایط زیر را داشته باشد :

  • به سهولت در دسترس باشد .
  • دقیق باشد .
  • ارزان باشد .
  • ریسک پایین داشته باشد .
  •  اذیت کمتری برای بیمار داشته باشد .

 

  • تشخیصی

این تستهای خونی زمانی استفاده می شوند که به  بیماری خاصی شک کنیم . مانند آلرژی ، ایدز ، هپاتیت ، سرطان و ......

 

یک تست خون چیست ؟

آزمایش خون یک اندیکس حیاتی تشخیصی است . خون از سلول ها و مواد گوناگونی ساخته شده است . مانند نمک های گوناگون و انواع پروتئین ها . تست خون مقادیر این مواد را آشکار می کند .

 

فرق سرم و پلاسما

اگر به خون ماده ضد انعقاد اضافه شود و با این شرایط سانتریفیوژ شود، مایع بالایی را پلاسما میگویند . اما اگر به نمونه خون ، ماده ضد انعقاد اضافه نشود و خون را سانتریفیوژ کنیم ، سرم  به دست می آید.

 

چطور خون گرفته می شود ؟

خون از ورید یا شریان گرفته می شود . در یک آزمایشگاه مقادیر کمی (معمولا قطراتی) از یک خون لازم است . بعضی اوقات حتی چند قطره خون مویرگی گرفته شده با لانست کافی است . همانطور که اشاره شد بیشتر خون ها از ورید گرفته می شود (به ویژه در نزدیکی آرنج) . برای نمونه گیری ، ابتدا تورنیکت در قسمت بالایی ورید بسته می شود تا ورید  نمایان شود . محل خون گیری ابتدا توسط ماده ضد عفونی کننده (معمولا الکل 70 درصد) تمیز می شود سپس با سرنگ خون گرفته می شود .  ایتدا سرنگ بر روی ورید قرار گرفته و با فشار کم وارد وردی می کنیم بعد از اینکه خون وارد سرنگ شد به آرامی پیستون را به بالا می کشیم و این کار را تا زمانی که به مقدار خون مورد نظر نرسیده ایم ادامه می دهیم . و در اخر سوزن را از ورید جدا میکنیم به طوری که نوک سوزن به طرف بالا باشد . سپس دوباره محل خون گیری با پنبه تمیز ضد عفونی شده و مقداری محل خون گیری را فشار می دهیم . امروزه به خاطر دوستان و همکاران محرب دانشگاهی و آزمایشگاهی خون گیری با کمترین درد انجام میگیرد .

نحوه خون گیری صحیح - سرنگ از نوع پیشرفته

 

پلاکت تست

تست دیگر خونی است که گاهی دکتر درخواست میکند . همانطور که میدایند پلاکتها مهمترین سلولهای بدن در زمان خون ریزی هستند . بنابرای تغییر مقادیر پلاکت مشکلات جدی وحتی مرگ را به دنبال خواهد داشت . عده از بیماری هایی که باعث ترومبوسایتوپنی (کمی پلاکت در بدن) میشوند :

  1. بیماری های خود ایمنی (تولید آنتی بادی بر علیه پلاکتها)
  2. شیمی درمانی
  3. لوسمی
  4. عفونت ویروسی
  5. بعضی از داروها

بیشتر بودن تعداد پلاکتها هم باعث ایجاد ترومبوز و یا سایر بیماری های خونی میشود . از عوامل افزایش دهنده تعداد پلاکتها می توان به :

لوسمی (سرطان خون) وسایر بیماری هایی که مغز استخوان را درگیر میکنند اشاره کرد .

داروخانه ها در کشور های پیشرفته (در کشور ما هم کم کم پیدا می شوند) تست های خونی را به عنوان do-it-yourself Home  روانه بازار کردن که با این کیت ها می توان گلوکوز و کلسترول .. را اندازه گیری کرد . حتی با این تست ها در عرض 20 دقیقه با بزاق می توان  ایدز را هم تشخیص داد (در واقع غربال گیری )

با همه این تعریفها ، آزمایش خون همیشه درس نیست و ممکن است جواب های غیر نرمالی داشته باشد . مثلا در فردی که بیماری خاصی ندارد جواب غیر نرمال داده شود و یا برعکس . به همین دلیل سفارش می شود که تاریخچه بیمار همراه آزمایش باشد تا دکتر به بهترین نتیجه بیمار را درمان کند . این نکته را هم در اینجا داخل پارانتز ذکر کنم که حدود 80 درصد اشتباهات در آزمایشگاه ها ناشی از اشتباهات فردی است .

اگر مطالب قبلی را دنبال کرده بودین در مورد اختصاصیت و حساسیت تست های آزمایشگاهی صحبت کردیم . حساسیت (احتما اینکه در یک فرد دارای بیماری جواب مثبت شود )و اختصاصیت (احتمال اینکه جواب تستی منفی باشد زمانی که فرد بیماری را نشان نمیدهد ) دو عامل برای دسته بندی رتبه تست ها است .

یک تست حساس جواب های مثبت غیر نرمال کمی دارد و می توان به آن اطمینان داد . اما گاهی در بعضی شرایط نیاز به آزمایش دوباره و یا تست متفاوتی است .

  • در پست بعدی مقادیر نرمال مواد موجود در خون را قرار می دهم.



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: آزمایش خون - Blood Test ، Blood Test ،
آخرین ویرایش: - -

اندازه گیری فشار اکسیژن فشار کربن دی اکسید و اسیدیته خون - ABG

1391/02/13 09:52

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،

نمونه و نمونه گیری برای بررسی گاز های خونی

برای اندازه گیری گاز ها در خون باید از خون کامل استفاده کنیم برای این منظور از هر جایی که مناسب است و می توان خونگیری وریدی کرد می توانیم مبادرت به خون گیری کنیم . محل های خون گیری همان رگ های موجود و در دسترس اندامی هستند اما برای مطالعات خاص ممکن است به شریانهای بزرگ و یا شریان های موجود در فضای قلبی نیاز داشته باشیم .  انالیزگران نمونه باید دقت کنند که بعضی از نمونه ها (با توجه به جمله قبلی) به دشواری جمع اوری می شوند بنابراین باید با نهایت دقت جابه جا شوند . تفاوت در گاز های خونی وریدی و شریانی بیشتر در مورد فشار اکسیژن مطرح است . فشار اکسیژن تنها حالت بالینی است که نیاز به نمونه شریانی داریم .

فشار اکسیژن (PO)در وریدی ها  معمولا 60 تا 70 mrn Hg کمتر از مقدار شریانی است وقتی که اکسیژن وارد مویرگ ها می شود زمانی که مقدار فشار دی اکسید کرین (PCO) در ورید ها 2 تا 8 میلیمتر جیوه بیشتر از شریان ها است . PH تنها 0.02 تا 0.05 در نمونه وریدی کمتر می شود .

  • تضمین کیفیت اندازه گیری گاز های خونی و PH  وابسته به کنترل مراحل قبلی (پیش از انالیز) ، کنترل مراحل تست و دستورالعمل های انالیز است .

از انجا که فرد آزمایش کننده معمولا در کنار افراد خون گیر ، پرستار ، درمانگران تنفسی ، پزشکان و ... کار نمی کند بنابراین اطلاعی از خون وریدی و یا شریانی ندارد بنابراین لازم است که این دو گروه در کنار هم کار کنند . خون گیری باید توسط افراد مجرب جمع اوری شود چون سوراخ حاصل از خون گیری ریسک پزشکی (هر چند کم) دارد . خون گیری شریانی همیشه با سرنگ و سوزن انجام می گیرد و نیازی به تورنیکت نیست و نباید هیچ کششی انجام گیرد . سایر استاندارد ها باید حین خون گیری رعایت شود .

خون گیری وریدی هم با سرنگ و سوزن انجام می گیرد اگر چه بعضی از آزمایشگاه ها نمونه های گرفته شده در تیوب های دارای نمک هپارین خشک را قبول می کنند . در خون گیری وریدی زمانی کهاز ورید ساعد نمونه برداشت می شود باید خون گیری بعد از آزاد کردن تورنیکت انجام گیرد و بیمار نباید انگشتان خود را خم و یا دست خود را مشت کند . استفاده طولانی مدت از تورنیکت ویا فعالیت عضلانی میزان فشار اکسیژن و PH وریدی را کاهش می دهد . از کاتر های حاوی هپارین هم می توان برای نمونه گیری استفاده کرد .

بهترین نمونه شریانی یا وریدی نمونه است که در سرنگ استریل 1 تا 5 میلی لیتری حاوی ضد انعقاد هپارین در شرایط بی هوازی جمع آوریشده باشد . اگر چه در حالت تئوری سرنگ های شیشه ای به علت عدم تبادل گاز به بیرون از دیواره سرنگ  ترجیح داده می شوند اما امروزه برای اندازه گیری گاز های خونی ، از سرنگهای پلاستیکی استفاده می شود چون در عرض یک ساعت هم میزانگاز ها تغییری نمی کند . هپارین لیوفیلیزه بر هپارین مایع ارجحیت دارد . اگر چه هپارین مایع استفاده شود :اندازه سرنگ ، غلظت ، حجم هپارین مایع و حجم خون وارد شده به سرنگ مهم است . ضد انعقاد مناسب ( -۰.۰۵ میلیگرم هپارین برای میلی لیتر خون) به دست می آید با  وارد کردن هپارین مایع به مقدار کافی به سرنگ به شیوه ای که هپارین اضافی و هوای اضافه را از فضای مرده سرنگ خارج کنیم . افزایش هپارین نسبت به خون باعث تغییر در میزان فشار کربن دی اکسید و پارمترهای مربوط به ان می شود .

بدیهی است که نمونه گیری در شرایط بی هوازی باعث می شود تاحداقل تماس را با اتسمفر هوا داشته باشیم . فشار دی اکسید کربن در هوای خشک در حدود 0.25 mm Hg است که از مقدار فشار خون (40 mm Hg) کمتر است . بنابراین مقدار دی اکسید کربن و فشار دی اکسید کربن خون اگر در معرض هوا قرار بگیرد کاهش خواهد یافت و از انجا که PH هم به مقادیر فشار دی اکسید کربن وابسته است بنابراین میزان ان افزایش میابد . فشار اکسژن اتمسفر (150 mm Hg) ، 60 میلی متر جیوه بیشتر از خون شریانی وحدود 120 میلیمتر جیوه بیشتر از خون وریدی است که باید به این نکته هم توجه کرد . باز هم مقداری خطا خواهد بود اگر چه حباب های ایجاد شده اولیه را به زودی خارج کنیم .

اثر حباب های موجود در نمونه در یک تحقیق به خوبی مشخص شده است که ۱۰۰ میکرولیتر جباب در نمونه  که از هوای بیرون وارد نمونه ۲ تا ۱۰ میلی لیتری خون می شود که میزان فشار اکسیژن در دو دقیقه به مقدار ۴ میلی متر جیوه افزایش یابد و فشار دی اکسید کربه به همین میزان کاهش یابد . (در شرایط عادی میزان فشار اکسیژن در این مقدار خون ۲۵ تا ۴۰ میلی متر  جیوه است)

گاهی خون مویرگی هم می تواند جایگزین مناسبی برای خون شریانی باشد . در زمانی که :

  1. می خواهیم میزان خون هدر رفته را کاهش دهیم .
  2. وقتی که خون گیری شریانی در دسترس نباشد .
  3. برای جلوگیری از سوراخ کردن دوباره شریان

اما در این شرایط خون مویرگی قابل قبول نیست :

  • زمانی که فشار سیستولیک خون کمتر از ۹۹ میلی متر جیوه است .
  • در موارد انقباض عروقی
  • بیمارانی که تحت اکسیژن تراپی هستند .
  • از نوزادان در اولین ساعات تولد
  • از نوزادانی با سندروم تنفسی

در موارد فوق به علت مخلوط شدن خون مویرگی وخون وریدی ممکن است میزان فشار اکسیژن کمتر گزارش شود . قبل از خونگیری مویرگی باید محل خون گیری به مدت ۱۰ دقیقه مالش داده شود تا مویرگ ها اتساع یابند و جریان خون از مویرگ ها محلی به محل مورد نظر ما هدایت شود . برای جمع آوری نمونه از انگشت نوزاد ویا فرد بالغ و یا پاشنه نوزاد می توانیم محل خون گیری را با آب 45 درجه گرم کنیم . اولین قطره ای که از مویرگ خارج می شود را باید دور بریزیم و سپس قطرات بعدی را روی تیوبی بریزیم که دارای هپارین لیوفیلیزه است . تنها نمونه خون جاری ، نمونه رضایت بخشی است . در زمان خون گیری دقت کنید که نمونه کمترین تماس را با هوا داشته باشد .

انتقال و انالیز نمونه باید در اسرع وقت انجام گیرد . پزشکانی که از گاز های خون و PH در زمینه مراقبت های حاد استفاده می کنند معمولا نیاز به سرعت بیشتر در بین زمان نمونه گیری و گزارش جواب دارند . حالت ایده آل ان است که نمونه هیچ وقت بعد از گرفته شدن ، نگهداری نشود هر چند که تاخیر یک ساعته به میزان خیلی کمتری در میزان گاز های خون اثر می گذارد . PH خون طبیعی در دمای 37 درجه 0.04 تا 0.08 در ساعت  و در دمای 22 درجه 0.02 تا 0.03 در ساعت و در دمای 4 درجه سانتی گراد ، کمتر از 0.01 در ساعت ، کاهش میابد . کاهش در PH متانسب با کاهش گلوکز و افزایش معادل لاکتات است . فشار دی اکسید کربن در دمای 37 درجه 5 mm Hg/hr ، در دمای 22 درجه 1 mm Hg/hr و در دمای 2 تا 4 درجه فقط 0.5 mm Hghr افزایش میابد . گلیکولیز در لوکوسیت ها ، رتیکولوسیت ها و پلاکت ها اولین علت افزایش مقدار فشار دی اکسید کربن است . در خون تازه گرفته شده در شرایط بی هوازی فشار اکسیژن طبیعی است اما تنفس سلولی باعث می شود که میزان فشار اکسیژن 2 mm Hg/hr در دمای اتاق و 5 تا 10 mm Hg/hr  دردمای 37 درجه کاهش یابد . اثزات نامطلوب گلیکولیز و تنفس بر روی فشار اکسیژن و دی اکسید کربن و  PH را می توان با انجام تست در عرض سی دقیقه به حداقل رساند . اگر شرایط آزمایش و آزمایش کننده باعث تاخیر شود باید در اسرع وقت ،  سرنگ و یا لوله حاوی خون در مخلوطی از آب و یخ غوطه ور شود در این شرایط گلیکولیز متوقف می شود و تغییرات بسیار ناچیز خواهند بود .

تغییرات کوچک در مقادیر  به علت تاخیر در انجام ازمایش مورد انتظار است اما در حالتی که مقایر گلبول های سفید (WBC) طبیعی و یا مقداری افزایش یافته باشند . گلیکولیز و نتایج حاصل ان بر فشار اکسیژن و دی کسید کربن و PH با افزایش WBC هامشخص می شود مانند حالاتی که در لوسمی ها رخ می دهد زمانی که فشار اکسیژن  به سرعت در عرض چند دقیقه  کم می شود .برای اندازه گیری خون از دستگاه هم می توانیم استفاده کنیم که در ادامه مطالب در چند روز آینده بحث خواهیم کرد . موفق باشید . منتظر نظرات شما هستیم .




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: اندازه گیری فشار اکسیژن فشار کربن دی اکسید و اسیدیته خون - ABG ،
آخرین ویرایش: - -



تعداد کل صفحات : 5 1 2 3 4 5
Check Google Page Rank

تصویر ثابت