تبلیغات
مقالات مهندسی پزشکی ، برق ، الکترونیک ،علوم پایه ، علوم آزمایشگاهی ، پزشکی،روانشناسی - مطالب تجهیزات پزشکی

آزمایش خون - Blood Test

1391/02/13 08:53

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: تجهیزات پزشکی ، بیوشیمی ،

آزمایش خون یکی از مهمترین تستهای آزمایشگاهی است و به این خاطر این پست را برای آشنایی با این تست اماده می کنم . در این پست در مورد اهمیت آزمایش خون ، بیماری هایی که نیاز به آزمایش خون دارند ، نوع سلولهای خونی ، نحوه خون گیری ، فرق سرم و پلاسما و مقادیر نرمال اندیکس های خونی  صحبت می کنیم . در باره نحوه برسی اندیکسهای خونی به ویژه در CBC  در آینده بحث خواهد شد و مباحث بیشتر جنبه عمومی دارند .

تست خون با نمونه برداری از خون انجام می شود و مهمترین تستی است که دکتر برای تشخیص نوع بیماری شما را به آزمایشگاه ارجاع می دهد . این آزمایش برای شناسایی اندیکس های خون شما ، با مقادیر نرمال است تا علت تفاوت در مقادیر آشکار شود .

آزمایش خون ، آزمایش روتینی است که در همه آزمایشگاه های طبی انجام میشود و شامل تست های بیوشیمیایی و هماتولوژی خون است . هر چند که بعضی از آزمایشات اختصاصی هم در صورت نیاز و شناسایی بیماری خاصی بر روی خون انجام می شود .

همان طور که در بالا هم اشاره شد هدف از آزمایش خون ، برسی اندیکس های خونی شما با مقادیر نرمال است . این مقادیر نرمال در 95 % افراد  جمعیت صدق می کند بنابراین مرجع بسیار محکمی برای بیماری فرد خواهد بود .

  • نمونه مورد استفاده برای آزمایش خون ، معمولا خون وریدی است و باید خون گرفته شده توسط فرد مجرب انجام گیرد .

بعضی از آزمایشات خون روتین :

  •  آلرژی
  • بیماری های خود ایمنی (مانند روماتوئید آرتریت که قبلا صحبت شد )
  •  بیماری های خون
  •  دیابت
  •  DNA ، بیماری های ارثی و ژنتیکی
  •  اسکرین کردن دارو
  •  سموم محیطی
  • تناسب ، تغذیه و
  •  بیماری های گاسترو انترل مربوط به خون
  •  سلامتی قلب
  •  هورمون و متابولیسم
  •  عفونتها
  •  بیماری های کلیوی
  • بیماری های کبدی
  •  بیماری های STD's (مقاربتی)
  •  بیماری های تیروئید

در ادامه در مورد انواع تست های خون صحبت میکنیم . به طور کلی آزمایش خون در دو دسته انجام می گیرد : غربال گیری و تشخیص

 

  • غربال گری

زمانی استفاده می شود که فرد علائم بالینی کمی دارد و یا اصلا علائم بالینی ناشی از بیماری را ندارد و نمیتوان چنین فردی را در جامه حدس زد و پیدا کرد . برای مثال : اندازه گیری کلسترول (در پست های بعدی صحبت خواهیم کرد ) معیار خوبی برای غربال گیری افرادی است که ریسک بالای بیماری های قلبی را دارند . این تست برای افرادی انجام می شود که نشانه های بالینی بیماری قلبی را ندارند ولی برای دکتر نکات خطر ناک و ریسکی را نشان میدهد . برای اینکه یک تست غربال گری مفید باشد باید شرایط زیر را داشته باشد :

  • به سهولت در دسترس باشد .
  • دقیق باشد .
  • ارزان باشد .
  • ریسک پایین داشته باشد .
  •  اذیت کمتری برای بیمار داشته باشد .

 

  • تشخیصی

این تستهای خونی زمانی استفاده می شوند که به  بیماری خاصی شک کنیم . مانند آلرژی ، ایدز ، هپاتیت ، سرطان و ......

 

یک تست خون چیست ؟

آزمایش خون یک اندیکس حیاتی تشخیصی است . خون از سلول ها و مواد گوناگونی ساخته شده است . مانند نمک های گوناگون و انواع پروتئین ها . تست خون مقادیر این مواد را آشکار می کند .

 

فرق سرم و پلاسما

اگر به خون ماده ضد انعقاد اضافه شود و با این شرایط سانتریفیوژ شود، مایع بالایی را پلاسما میگویند . اما اگر به نمونه خون ، ماده ضد انعقاد اضافه نشود و خون را سانتریفیوژ کنیم ، سرم  به دست می آید.

 

چطور خون گرفته می شود ؟

خون از ورید یا شریان گرفته می شود . در یک آزمایشگاه مقادیر کمی (معمولا قطراتی) از یک خون لازم است . بعضی اوقات حتی چند قطره خون مویرگی گرفته شده با لانست کافی است . همانطور که اشاره شد بیشتر خون ها از ورید گرفته می شود (به ویژه در نزدیکی آرنج) . برای نمونه گیری ، ابتدا تورنیکت در قسمت بالایی ورید بسته می شود تا ورید  نمایان شود . محل خون گیری ابتدا توسط ماده ضد عفونی کننده (معمولا الکل 70 درصد) تمیز می شود سپس با سرنگ خون گرفته می شود .  ایتدا سرنگ بر روی ورید قرار گرفته و با فشار کم وارد وردی می کنیم بعد از اینکه خون وارد سرنگ شد به آرامی پیستون را به بالا می کشیم و این کار را تا زمانی که به مقدار خون مورد نظر نرسیده ایم ادامه می دهیم . و در اخر سوزن را از ورید جدا میکنیم به طوری که نوک سوزن به طرف بالا باشد . سپس دوباره محل خون گیری با پنبه تمیز ضد عفونی شده و مقداری محل خون گیری را فشار می دهیم . امروزه به خاطر دوستان و همکاران محرب دانشگاهی و آزمایشگاهی خون گیری با کمترین درد انجام میگیرد .

نحوه خون گیری صحیح - سرنگ از نوع پیشرفته

 

پلاکت تست

تست دیگر خونی است که گاهی دکتر درخواست میکند . همانطور که میدایند پلاکتها مهمترین سلولهای بدن در زمان خون ریزی هستند . بنابرای تغییر مقادیر پلاکت مشکلات جدی وحتی مرگ را به دنبال خواهد داشت . عده از بیماری هایی که باعث ترومبوسایتوپنی (کمی پلاکت در بدن) میشوند :

  1. بیماری های خود ایمنی (تولید آنتی بادی بر علیه پلاکتها)
  2. شیمی درمانی
  3. لوسمی
  4. عفونت ویروسی
  5. بعضی از داروها

بیشتر بودن تعداد پلاکتها هم باعث ایجاد ترومبوز و یا سایر بیماری های خونی میشود . از عوامل افزایش دهنده تعداد پلاکتها می توان به :

لوسمی (سرطان خون) وسایر بیماری هایی که مغز استخوان را درگیر میکنند اشاره کرد .

داروخانه ها در کشور های پیشرفته (در کشور ما هم کم کم پیدا می شوند) تست های خونی را به عنوان do-it-yourself Home  روانه بازار کردن که با این کیت ها می توان گلوکوز و کلسترول .. را اندازه گیری کرد . حتی با این تست ها در عرض 20 دقیقه با بزاق می توان  ایدز را هم تشخیص داد (در واقع غربال گیری )

با همه این تعریفها ، آزمایش خون همیشه درس نیست و ممکن است جواب های غیر نرمالی داشته باشد . مثلا در فردی که بیماری خاصی ندارد جواب غیر نرمال داده شود و یا برعکس . به همین دلیل سفارش می شود که تاریخچه بیمار همراه آزمایش باشد تا دکتر به بهترین نتیجه بیمار را درمان کند . این نکته را هم در اینجا داخل پارانتز ذکر کنم که حدود 80 درصد اشتباهات در آزمایشگاه ها ناشی از اشتباهات فردی است .

اگر مطالب قبلی را دنبال کرده بودین در مورد اختصاصیت و حساسیت تست های آزمایشگاهی صحبت کردیم . حساسیت (احتما اینکه در یک فرد دارای بیماری جواب مثبت شود )و اختصاصیت (احتمال اینکه جواب تستی منفی باشد زمانی که فرد بیماری را نشان نمیدهد ) دو عامل برای دسته بندی رتبه تست ها است .

یک تست حساس جواب های مثبت غیر نرمال کمی دارد و می توان به آن اطمینان داد . اما گاهی در بعضی شرایط نیاز به آزمایش دوباره و یا تست متفاوتی است .

  • در پست بعدی مقادیر نرمال مواد موجود در خون را قرار می دهم.



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: آزمایش خون - Blood Test ، Blood Test ،
آخرین ویرایش: - -

اندازه گیری فشار اکسیژن فشار کربن دی اکسید و اسیدیته خون - ABG

1391/02/13 08:52

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،

نمونه و نمونه گیری برای بررسی گاز های خونی

برای اندازه گیری گاز ها در خون باید از خون کامل استفاده کنیم برای این منظور از هر جایی که مناسب است و می توان خونگیری وریدی کرد می توانیم مبادرت به خون گیری کنیم . محل های خون گیری همان رگ های موجود و در دسترس اندامی هستند اما برای مطالعات خاص ممکن است به شریانهای بزرگ و یا شریان های موجود در فضای قلبی نیاز داشته باشیم .  انالیزگران نمونه باید دقت کنند که بعضی از نمونه ها (با توجه به جمله قبلی) به دشواری جمع اوری می شوند بنابراین باید با نهایت دقت جابه جا شوند . تفاوت در گاز های خونی وریدی و شریانی بیشتر در مورد فشار اکسیژن مطرح است . فشار اکسیژن تنها حالت بالینی است که نیاز به نمونه شریانی داریم .

فشار اکسیژن (PO)در وریدی ها  معمولا 60 تا 70 mrn Hg کمتر از مقدار شریانی است وقتی که اکسیژن وارد مویرگ ها می شود زمانی که مقدار فشار دی اکسید کرین (PCO) در ورید ها 2 تا 8 میلیمتر جیوه بیشتر از شریان ها است . PH تنها 0.02 تا 0.05 در نمونه وریدی کمتر می شود .

  • تضمین کیفیت اندازه گیری گاز های خونی و PH  وابسته به کنترل مراحل قبلی (پیش از انالیز) ، کنترل مراحل تست و دستورالعمل های انالیز است .

از انجا که فرد آزمایش کننده معمولا در کنار افراد خون گیر ، پرستار ، درمانگران تنفسی ، پزشکان و ... کار نمی کند بنابراین اطلاعی از خون وریدی و یا شریانی ندارد بنابراین لازم است که این دو گروه در کنار هم کار کنند . خون گیری باید توسط افراد مجرب جمع اوری شود چون سوراخ حاصل از خون گیری ریسک پزشکی (هر چند کم) دارد . خون گیری شریانی همیشه با سرنگ و سوزن انجام می گیرد و نیازی به تورنیکت نیست و نباید هیچ کششی انجام گیرد . سایر استاندارد ها باید حین خون گیری رعایت شود .

خون گیری وریدی هم با سرنگ و سوزن انجام می گیرد اگر چه بعضی از آزمایشگاه ها نمونه های گرفته شده در تیوب های دارای نمک هپارین خشک را قبول می کنند . در خون گیری وریدی زمانی کهاز ورید ساعد نمونه برداشت می شود باید خون گیری بعد از آزاد کردن تورنیکت انجام گیرد و بیمار نباید انگشتان خود را خم و یا دست خود را مشت کند . استفاده طولانی مدت از تورنیکت ویا فعالیت عضلانی میزان فشار اکسیژن و PH وریدی را کاهش می دهد . از کاتر های حاوی هپارین هم می توان برای نمونه گیری استفاده کرد .

بهترین نمونه شریانی یا وریدی نمونه است که در سرنگ استریل 1 تا 5 میلی لیتری حاوی ضد انعقاد هپارین در شرایط بی هوازی جمع آوریشده باشد . اگر چه در حالت تئوری سرنگ های شیشه ای به علت عدم تبادل گاز به بیرون از دیواره سرنگ  ترجیح داده می شوند اما امروزه برای اندازه گیری گاز های خونی ، از سرنگهای پلاستیکی استفاده می شود چون در عرض یک ساعت هم میزانگاز ها تغییری نمی کند . هپارین لیوفیلیزه بر هپارین مایع ارجحیت دارد . اگر چه هپارین مایع استفاده شود :اندازه سرنگ ، غلظت ، حجم هپارین مایع و حجم خون وارد شده به سرنگ مهم است . ضد انعقاد مناسب ( -۰.۰۵ میلیگرم هپارین برای میلی لیتر خون) به دست می آید با  وارد کردن هپارین مایع به مقدار کافی به سرنگ به شیوه ای که هپارین اضافی و هوای اضافه را از فضای مرده سرنگ خارج کنیم . افزایش هپارین نسبت به خون باعث تغییر در میزان فشار کربن دی اکسید و پارمترهای مربوط به ان می شود .

بدیهی است که نمونه گیری در شرایط بی هوازی باعث می شود تاحداقل تماس را با اتسمفر هوا داشته باشیم . فشار دی اکسید کربن در هوای خشک در حدود 0.25 mm Hg است که از مقدار فشار خون (40 mm Hg) کمتر است . بنابراین مقدار دی اکسید کربن و فشار دی اکسید کربن خون اگر در معرض هوا قرار بگیرد کاهش خواهد یافت و از انجا که PH هم به مقادیر فشار دی اکسید کربن وابسته است بنابراین میزان ان افزایش میابد . فشار اکسژن اتمسفر (150 mm Hg) ، 60 میلی متر جیوه بیشتر از خون شریانی وحدود 120 میلیمتر جیوه بیشتر از خون وریدی است که باید به این نکته هم توجه کرد . باز هم مقداری خطا خواهد بود اگر چه حباب های ایجاد شده اولیه را به زودی خارج کنیم .

اثر حباب های موجود در نمونه در یک تحقیق به خوبی مشخص شده است که ۱۰۰ میکرولیتر جباب در نمونه  که از هوای بیرون وارد نمونه ۲ تا ۱۰ میلی لیتری خون می شود که میزان فشار اکسیژن در دو دقیقه به مقدار ۴ میلی متر جیوه افزایش یابد و فشار دی اکسید کربه به همین میزان کاهش یابد . (در شرایط عادی میزان فشار اکسیژن در این مقدار خون ۲۵ تا ۴۰ میلی متر  جیوه است)

گاهی خون مویرگی هم می تواند جایگزین مناسبی برای خون شریانی باشد . در زمانی که :

  1. می خواهیم میزان خون هدر رفته را کاهش دهیم .
  2. وقتی که خون گیری شریانی در دسترس نباشد .
  3. برای جلوگیری از سوراخ کردن دوباره شریان

اما در این شرایط خون مویرگی قابل قبول نیست :

  • زمانی که فشار سیستولیک خون کمتر از ۹۹ میلی متر جیوه است .
  • در موارد انقباض عروقی
  • بیمارانی که تحت اکسیژن تراپی هستند .
  • از نوزادان در اولین ساعات تولد
  • از نوزادانی با سندروم تنفسی

در موارد فوق به علت مخلوط شدن خون مویرگی وخون وریدی ممکن است میزان فشار اکسیژن کمتر گزارش شود . قبل از خونگیری مویرگی باید محل خون گیری به مدت ۱۰ دقیقه مالش داده شود تا مویرگ ها اتساع یابند و جریان خون از مویرگ ها محلی به محل مورد نظر ما هدایت شود . برای جمع آوری نمونه از انگشت نوزاد ویا فرد بالغ و یا پاشنه نوزاد می توانیم محل خون گیری را با آب 45 درجه گرم کنیم . اولین قطره ای که از مویرگ خارج می شود را باید دور بریزیم و سپس قطرات بعدی را روی تیوبی بریزیم که دارای هپارین لیوفیلیزه است . تنها نمونه خون جاری ، نمونه رضایت بخشی است . در زمان خون گیری دقت کنید که نمونه کمترین تماس را با هوا داشته باشد .

انتقال و انالیز نمونه باید در اسرع وقت انجام گیرد . پزشکانی که از گاز های خون و PH در زمینه مراقبت های حاد استفاده می کنند معمولا نیاز به سرعت بیشتر در بین زمان نمونه گیری و گزارش جواب دارند . حالت ایده آل ان است که نمونه هیچ وقت بعد از گرفته شدن ، نگهداری نشود هر چند که تاخیر یک ساعته به میزان خیلی کمتری در میزان گاز های خون اثر می گذارد . PH خون طبیعی در دمای 37 درجه 0.04 تا 0.08 در ساعت  و در دمای 22 درجه 0.02 تا 0.03 در ساعت و در دمای 4 درجه سانتی گراد ، کمتر از 0.01 در ساعت ، کاهش میابد . کاهش در PH متانسب با کاهش گلوکز و افزایش معادل لاکتات است . فشار دی اکسید کربن در دمای 37 درجه 5 mm Hg/hr ، در دمای 22 درجه 1 mm Hg/hr و در دمای 2 تا 4 درجه فقط 0.5 mm Hghr افزایش میابد . گلیکولیز در لوکوسیت ها ، رتیکولوسیت ها و پلاکت ها اولین علت افزایش مقدار فشار دی اکسید کربن است . در خون تازه گرفته شده در شرایط بی هوازی فشار اکسیژن طبیعی است اما تنفس سلولی باعث می شود که میزان فشار اکسیژن 2 mm Hg/hr در دمای اتاق و 5 تا 10 mm Hg/hr  دردمای 37 درجه کاهش یابد . اثزات نامطلوب گلیکولیز و تنفس بر روی فشار اکسیژن و دی اکسید کربن و  PH را می توان با انجام تست در عرض سی دقیقه به حداقل رساند . اگر شرایط آزمایش و آزمایش کننده باعث تاخیر شود باید در اسرع وقت ،  سرنگ و یا لوله حاوی خون در مخلوطی از آب و یخ غوطه ور شود در این شرایط گلیکولیز متوقف می شود و تغییرات بسیار ناچیز خواهند بود .

تغییرات کوچک در مقادیر  به علت تاخیر در انجام ازمایش مورد انتظار است اما در حالتی که مقایر گلبول های سفید (WBC) طبیعی و یا مقداری افزایش یافته باشند . گلیکولیز و نتایج حاصل ان بر فشار اکسیژن و دی کسید کربن و PH با افزایش WBC هامشخص می شود مانند حالاتی که در لوسمی ها رخ می دهد زمانی که فشار اکسیژن  به سرعت در عرض چند دقیقه  کم می شود .برای اندازه گیری خون از دستگاه هم می توانیم استفاده کنیم که در ادامه مطالب در چند روز آینده بحث خواهیم کرد . موفق باشید . منتظر نظرات شما هستیم .




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: اندازه گیری فشار اکسیژن فشار کربن دی اکسید و اسیدیته خون - ABG ،
آخرین ویرایش: - -

آنزیم ALT - Alanine Aminotransferase - SGPT

1391/02/13 08:45

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،

یکی از آنزیم های مهم کبدی آنزیم ALT یا SGPT و یا Serum Glutamic-Pyruvic Transaminas است . این آنزیم در کلیه ها ، قلب و ماهیچه های اسکلتی یافت می شود اما بیشترین مقدار در کبد قرار دارد . کاتالیز تولید آمینواسید ها ، کار اصلی آنزیم ALT  است . این تست برای شناسایی و تشخیص بیماری های کبدی و همچنین برای مانیتور داروهای سمی بر کبد از بیمار درخواست می شود.

تست ALT  همراه با تست asparate aminotransferase یا AST برای تشخیص آسیب کبدی استفاده می شود . رنج نرمال آنها 1:1 است . مقدار آنزیم AST در هپاتیت الکلی ، سیروز و سریان متاستاتیک کبدی  بیشتر از ALT است . همچنین ALT در هپاتیت ویروسی و یا هپاتیت حاصل از دارو و سایر هپاتیت ها و انسداد کبدی بیشتر از AST  است . مقدار افزایش این آنزیم ها ما را برای یافتن ریشه اصلی بیماری هدایت می کند .
افزایش هر دو نشان دهنده انسداد کبدی است که نیاز به جراحی دارد . افزایش 10 برابری آنزیم های ALT و AST  نشان دهنده یک مشکل پزشکی مانند هپاتیت است .

شواهد بالینی

برای کنترل لیپید های غیر نرمال در بدن از داروهای استاتین به طور معمول  استفاده می شود . عوارض عمده داروی استاتین سمی کردن کبد است هر چند احتمال افزایش آمینوترانسفرازهای کبدی در این حالت بیشتر از 3 برابر کمتر است. ترانسفرازهای کبدی (ALT وAST) . آمینوترانسفراز های کبدی بعد از حدود 6 تا 12 هفته آغاز استاتین یافت می شوند . (اطلاعات بیشتر در اینجا )

رنج نرمال ALT وAST

  • Female: 7–30 U/L (0.12–0.50 µkat/L SI units) - زنان
  • Male: 10–55 U/L (0.17–0.91 µkat/L SI units) - مردان

بعضی از حالاتی که باعث تغییر در میزان ALT وAST می شوند :

افزایش :

  1. Biliary obstruction | انسداد صفراوی
  2. Bone metastases | متاستاز استخوان
  3. Cholestasis | کلستاز
  4. Cirrhosis | سیروز
  5. Congestive heart failure | نارسائی احتقانی قلب
  6. Eclampsia | اكلامپسی
  7. Hepatic ischemia | ایسکمی کبدی
  8. Hepatic necrosis | نکروز کبدی
  9. Hepatitis | هپاتیت
  10. Infectious mononucleosis | عفونت مونونوکلئوزیس
  11. Liver cancer | سرطان کبد
  12. Muscle inflammation | التهاب عضله
  13. Obesity | چاقی
  14. Pancreatitis | پانکراتیت
  15. Pulmonary infarction | انفراکتوس ریوی
  16. Reye’s syndrome | سندرم Reye 's
  17. Shock | شوک
  18. Trauma | ضربه یا تروما

عوامل موثر در موارد غیر طبیعی

  • همولیز نمونه ممکن است نتایج آزمایش را تحت تاثیر قرار دهد .
  • داروهایی که ممکن است میزان ALT را افزایش دهد متعدد است و شامل : بازدارنده های ACE ، استامینوفن ،داروهای ضد تشنج ، آنتی بیوتیک ، آنتی سایکوز ها ، بنزودیازپین ، استروژن ، سولفات فروس ، هپارین ، اینترفرون ، کاهش دهنده های چربی ، NSAIDs ، سالسیلاتها ، تیازیدها

نکاتی در مورد تست

قبل از تست :

  • به بیمار توضیح دهید که هدف از تست چیست و نیاز به خون گیری برای تهیه نمونه داریم (قابل توجه علوم آزمایشگاهی های کشور خودمون و خودم که عضو این گروه بزرگ هستم)
  • نیاز به ناشتایی نیست .

در حین تست :

  • 7 میلی لیتر از خون گرفته و در تیوب حاولی ژل سیلکون ریخته شود .
  • استفاده از دستکش طبق معمول ، بسیار مهم است و باید در سراسر آزمایش استفاده شود .

بعد از تست :

  • به مدت 3 تا 5 دقیقه محل خون گیری را فشار می دهیم . اگر خون ریزی ادامه داشته باشد باید  پانسمان انجام گیرد .
  • به بیمار آموزش دهیم تا محل خون گیری را مانیتور کند . اگر محل خون گیری دوباره شروع به خونریزی کرد ، دوباره به آزمایشگاه و یا به یک مرکز بهداشتی مراجعه کنید .
  • بعد از نمونه گیری ، نمونه را برچسب زده و به آزمایشگاه انتقال دهید .

هشدار های آزمایشگاهی

  • در زمان نقص عملکردی کبد ، ممکن است مدت زمان بندآمدن خون زیاد طول بکشد .
  • آنزیم های کبدی از جمله ALT وAST به طور روتین در بیمارانی که مشکل مهار شدن HMG-CoEnzyme A reductase را دارند انجام می گیرد - داروهای استاتین (این آنزیم در سنتز کلسترول نقش دارد



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: آنزیم ALT - Alanine Aminotransferase - SGPT ، آنزیم SGPT ، ALT - Alanine Aminotransferase ، alt ،
آخرین ویرایش: - -

اتوکلاو- Autoclave

1391/02/13 08:43

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،
  • اتوکلاو دستگاهی است که برای استریل کردن مواد و تجهیزات در آزمایشگاه توسط فشار شدید بخار در دمای 121 درجه سانتی گراد به مدت 15 یا 20 دقیقه است این زمان بستگی به نوع ماده و محتوای اتوکلاو دارد . این دستگاه در سال 1879 توسط چارلز چامبرلند (Charles Chamberland ) اختراع شد . 

انواع اتوکلاو

دو نوع اصلی اتوکلاو وجود دارد :

صفحه اتوکلاو در بالا : این اتوکلاو ای شبیه زودپز هایی است که به فور در خانه های ایرانی یافت می شود . در این اتوکلاو ها ، در اتوکلاو توسط پیچ هایی در پایین بسته می شود و فاشر سنجی در بیرون برای کنترل فشار قرار دارد . این دستگاه ها نیاز به منبع حرارت خاریجی دارند و بسیار خطرناک هستند (اگر ظرف توسط فشار منفجر شود سقفو پایین میاره ) بنابراین انها باید توسط افراد بسیار با تجربه مورد استفاده قرار بگیرند . برای نمونه در بیمارستانی که ما بودیم یک نفر هر لحظه دما و فشار اتوکلاو ها را کنترل میکرد .

اتوکلاو نوع یک - صفحه بالا اتوکلاو

صفحه اتوکلاو در روبه رو : این اتوکلاو ها به خاطر راحتی استفاده از انها به طور وسیع مورد استفاده در آزمایشگاه ها قرار میگرند اما در استفاده از این اتوکلاو ها باید نهایت دقت را کرد . این اتوکلاو ها جعبه ای شکل هستند و در درونشان مجهز به واحد تبدیل آب به بخار دارند که برای استریل کردن استفاده می شود . کنترل اتوکلاو به اپراتور این امکان را می دهد تا دمای مورد نظر را تنطیم کند و مدت زمان اتوکلاو را تعیین کند همچنین این اتوکلاو ها وسیله ای برای اندازه گیری و نمایش فشار/دما را دارند .

اتوکلاو - صفحه از روبه رو باز می شود

  • اتوکلاو هایی که از جلو باز میشوند ممکن است بسیار بزرگتر باشند که برای استریل کردن مواد و وسایل زیاد در بیمارستان ها مورد استفاده قرار میگیرد . 

موارد کاربرد اتوکلاو

اتوکلاوو علوم آزمایشگاهی دوجز جدا نشدنی از هم هستند . اتوکلاو در بسیار از زمینه ها مانند : میکروب شناسی ، پزشکی ،دامپزشکی ، قارچ شناسی ، دندان پزشکی و ... مورد استفاده قرار میگیرد.

ظروف شیشه ای ، زباله های پزشکی ، ظروف آزمایشگاهی ، ملافه های حیوانات آزمایشگاهی ، محیط های کشت و... موادی است که توسط اتوکلاو اسنریل می شوند .

امروزه استفاده از اتوکلاو برای استریل کردن زباله های بیمارستانی به سرعت در حال رشد است . وسائل و دستگاههایی که برای استریل کردن این مواد و زباله ها استفاده می شود از همان روش بخار و فوق حرارت هستند و با هم فرقی ندارند و باعث استریل شدن توده ای وسیع از زباله های بیمارستانی از عوامل پاتوژن میشوند . نسل جدیدی از مبدل های رباله به بازار امده که بدون استفاده از فشار بسیاری از مواد مانند محیط های کشت ، دستکش ها ، گان ها ، لباس ها و مواد پلاستیکی را استریل می کند . این دستگاه ها مناسب برای موادی هستند که نمی توانند دمای بالای اون را تحمل کنند .

  • برای سرنگ های شیشه ای ، اوون بهترین راه استریلاسیون است .

حذف هوا

بعد از بستن در اتوکلاو ، مقداری هوا در ظرف باقی می ماند و باید حذف شود. علت آن این است که هوای گرم در مقایسه با بخار به مدت زمان زیادی برای استریل کردن نیاز دارد . برای مثال : بخار در دمای 134 درجه سانتی گراد به 3 دقیقه وقت برای استریل کردن مواد نیاز دارد در حالی که هوای گرم 160 درجه سانتی گراد در همان شرایط به دو ساعت وقت نیاز دارد . روش های حذف هوا در اتوکلاو به شرح زیر است :

حذف هوا از پایین (Downward displacement) : زمانی که بخار وارد محفظه می شود به علت ژایین بودن چگالی ان نسبت به هوای گرم در بالای محفظه قرار میگرد و با افزایش میزاه بخار رفته رفته هوای گرم در زیر اتوکلاو فشرده می شود و از قسمت پایینی تخلیه می شود . معمولا در قسمت خروجی دماسنجی برای کنترل دمای هوای خروجی می گذارند . تنها زمانی که هوا از محفظه خارج شد باید تخلیه کردن را متوقف کنیم . جریان معمولا توسط تله های بخاری و یا سوپاپ های مارپیچی کنترل می شود

پالس های بخار (Steam pulsing) :در این روش هوای موجود در محفظه اتوکلاو توسط پالس های بخار فشرده می شود و سژس دپرس شده تابه فشار اتمسفر نزدیک شود .

پمپم های وکیوم (Vacuum pumps) : این پمپ ها هوا و یا هوا/بخار را از محفظه مکش می کنند .

سوپر اتمسفر (Superatmospheric ) : در این چرخه از پمپ های وکیوم استفاده می شود  . به دنبال پالس بخار مکش انجام می شود وبه دنبال سایر پالس ها مکش ادامه می یابد . میزان مکش ها بستگی به چرخه ما و نوع دستگاه دارد .

 زیر اتمسفر (Subatmospheric ) : مشابه چرخه superatmospheric  است اما فشار محفظه هرگز بیش از اتسمفر نیست تا زمانی که فشار به دمای استریل کردن افزایش یابد .

اتوکلاو در پزشکی و علوم آزمایشگاهی

بجث هایی که در بالا کردیم بیشتر جنبه عمومی داشت اما در این قسمت در مورد اتوکلاو های پزشکی بحث خواهیم کرد . اتوکلاو های پزشکی دستگاه هایی هستند که برای استریل کردن (کشتن تمام شکل های رویش میکروارگانیسم هاو اسپورها ) مواد و ظروف پزشکی استفاده می شود . در این مرحله یعنی استریل کردن تمام شکل باکتری ها ، ویروس ها ،انگل ها ، قارچ ها و اسپور ها از بین می روند اما پریون ها -عامل جنون گاوی( بیماری كروتزفلد-یاكوب) - در اتوکلاو به مدت ۳ دقیقه در دمای ۱۳۴ درجه و یا اتوکلاو به مدت ۱۵ دقیقه در دمای ۱۲۱درجه از بین نمی روند . همچنین تعدای از میکروارگانیم ها اخیرا کشف شده اند که قادر به رشد در دمای بالاتر از ۱۲۱ درجه سانتی گراد هستند .

اتوکلاو ها در بسیاری از زمینه های پزشکی و مراکزی که نیاز به استریل کردن مواد دارند یافت می شوند . نکته ای کهباید بهان توجه کرد این است که امروزه بیشتر از وسائل یکبار مصرف استفاده می شود در نتیجه وسائل نیاز به استریل دوباره ندارند . این اتفاق (استفاده از مواد یک بار مصرف بدون نیاز به بازیابی دوباره) برای اولین بار در مورد نیدل های استفاده شده است  اما امروزه بسیاری از مواد جراحی به صورت یک بار مصرف استفاده می شوند .

  همه مواد توسط اتوکلاو استریل نمی شوند برای مثال ممکن است بعضی مواد پلاستیکی ذوب شوند و یا بعضی مواد کاغذی نتوانند میزان بالای فشار بخار را تحمل کنند در این موارد باید از اتو و یا سایر روش هاس استریل کردن (اشعه ، مواد شیمیایی و... ) استفاده کرد . در ضمن زمانی که میخواهیم مواد را داخل اتوکلاوقرار دهیم باید از دیوراه و یا سایر مواد فاصله موجود باشد تا بخار به راحتی در بین مواد حرکت کند . 

قبل از دفع هر گونه زباله بیمارستانی و یا پزشکی باید این مواد اتوکلاو شوند وبعد استریل شدن و عاری از پاتوژن ها مانند سایر زباله ها و طبق روش های استاندارد دفع شوند . همان طور که گفتیم با اتوکلاو تقریبا ۹۹٪ پاتوژن ها از بین رفته و مواد استریل می شوند بنابراین در صورت اتوکلاو نکردن (یا هر روش دیگر استریلی) این پاتوژن ها وارد محیط خودمان می شوند و هم به محیط اطراف خود ضرر خواهند زند و هم به سلامتی خود . این نکته را در اینجا ذکر کردایم که تنها جنبه آزمایشگاهی وسائل موجود در اختیارمون را در نظر نگیریم و بداینم که قبل از هر چیزی استفاده درست از این وسائل تضمین کننده سلامتی خودمون است .

کنترل کیفی اتوکلاو

اندیکاتور های شیمیایی ، فیزیکی و بیولوژی برای برسی دما و زمان اتوکلاو به صورت تجاری وجود دارد. شاخص ای شیمیایی به صورت نوار های اتوکلاو (چسب اتوکلاو) و یا بسته های پزشکی هستند که وقتی به دمای معنی رسیدند تغییر رنگ می دهند . برای نمونه : دارای نوار های سیاه در زمینه سفید هستند که بر روی موادی که می خواهند اتوکلاو شوند میزنیم و اگر اتوکلاو ما درست کار کرده باشد در دمای ۱۲۱درجه نوار های سیاه از بین می روند . اندیکاتور های بیولوژی شامل اسپر باکتری هایی هستند که به حرارت مقاوم هستند مانند : Geobacillus stearothermophilus . اگر اتوکلاو به دمای مورد هدف نرسد در این صورت اگر کلنی های اسپور دار باکتری مورد نظر را انکوبه کنیم جوانه خواهند زد و به علت متابولیسم انهادر محیط PH را تغییر و در آخر باعث تغییر رنگ محیط خواهند شد . برخی از شاخص های فیزیکی از آلیاژ هایی تشکیل شده اند که در دمای مورد نظر ذوب می شوند .

بعضی از اتوکلاو هایی که توسط رایانه کنترل می شوند توسط سیستم F0 - F-noughtچرخه استریلاسیون را کنترل می کنند . مقدار F0  بر روی مقدار دقیقه ای ست میشود که برابر با 121درجه سانتی گراد و یا 249 درجه فارینهایت و یا فشار 15lbs بالاتر از فشار اتمسفر در 15 دقیقه است . از انجا که کنترل دقیق درجه حرارت دشوار است دما مانیتور می شود (کنترل میشود در یک محدود ای خاص) تا زمان استریلاسیون به پایان برسد .




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: اتوکلاو- Autoclave ، Autoclave ،
آخرین ویرایش: - -

اوره و کراتینین -creatinine , urea

1391/02/13 08:43

نویسنده : شهرام قاسمی
ارسال شده در: بیوشیمی ، تجهیزات پزشکی ،
  • اوره

اوره در بدن ناشی از شکسته شدن امونیاک است . مقدار آن بر عملکرد مناسب کبد به خاطر سنتز ان و عملکرد مناسب کلیه ها به خاطر دفع ان وابسته است . سطوح پایین اوره در سیروز کبدی دیده می شود و سطوح بالای ان در نارسایی کلیه ها دیده می شود .

اورمیا (Uraemia) ، یک سندروم بالینی است که نشانه های آن بی حالی ، خواب آلودگی ، گیجی ، خارش و پریکارتیت به علت بالا رفتن میزان اوره پلاسما است . (یا به طور صحیح : فراورده های ضایع نیتروژنی - ازتومیا azotaemia )

نسبت اوره ادرار:پلاسما (ادرار به پلاسما) ممکن است ، شاخص بسیار مهمی برای تشخیص oliguria (کم ادراری) ناشی از کلیه ها و یا پیش کلیوی باشد . سطوح بالاتر (۱۰:۱<) در بیماری های پیش-کلیوی دیده می شوند مانند هیپوولومیا در حالی که سطوح پایین در (۴:۱>) در بیماری های کلیوی بیشتر دیده می شود .

اندازه گیری مقدار اوره ادرار ۲۴ ساعته (یا نیتروژن) دفع شده قبلا به عنوان اندیکسی برای اندازه گیری مقدار پروتئین جایگزین شده در  رژیم غذایی استفاده میشد ، اما امروزه ابزار روتین  مناسبی برای تشخیص بیماری ها نیست .

  • کراتینین

کراتینین با کراتین فرق دارد (گفتم اول بگم تا دوستان دچار اشتباه نشوند). کراتین در عضلات ذخیره کننده فسفات است و بعد از دهیدارته شدن کراتین و بدون کاتالیزور،کراتین به کراتینین تبدیل میشود که بعدا از طریق کلیه ها دفع می شود . کراتینین عمدتا از عضلات اسکلتی مشتق و از طریق کلیه ها دفع می شود . سطوح پایین کراتینین در سوء تغذیه و سطوح بالای کراتینین در هیدرولیز ترکیبات عضلانی (رابدومیولیز)و یا اختلال دفع ان (نارسایی کلیوی) دیده می شود . در مورد دوم (یعنی نارسایی کلیوی)،میزان کراتینین بیشتر از ۱۲۰ میکرومولدر لیتر ، کلیرانس کمتر از ۲۵ میلی لیتر در دقیقه را پیشنهاد می کند .

نسبت مناسب کراتینین پلاسما (میلی مول در لیتر) به کراتینی (میکرومول در لیتر) ۱:۱۰است . نسبت کمتر در بیمارن مبتلا به رابدومیولیز مشاهده شده است و نسبت های بالاتر در سیروز کبدی ، سوئ تغذیه ، هیپوولومیا و بیماری هپاتیت مشاهده شده است .

مقدار نسبت کراتینی ادرار به پلاسما ،ممکن است در شناساسی کم ادراری ناشی از کلیه ها و یا پیش-کلیوی مفید واقع شود . نسب زیاد (بیشتر از ۴۰) در بیماری های پیش-کلیوی دیده می شود و مقادیر کمتر (کمتر از ۲۰)در بیماری های کلیوی مشاهده می شود . کلیرانس کراتینین،مقدار فیلتراسیون گلومورولی را اندازه گیری می کند چون فقط مقدار بسیار کمی از کراتینی در کلیه ها بارجذب می شود .

رنج نرمال پلاسما

  • اوره : ۲.۵ تا ۶.۵ میلی مول بر لیتر
  • کراتینین : ۷۰ تا ۱۲۰ میکرومول بر لیتر (بستگی به توده عضلانی و در مرد ها بیشتر)



دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: اوره و کراتینین -creatinine ، urea ، اوره و کراتینینcreatinine ،
آخرین ویرایش: - -



تعداد کل صفحات : 38 1 2 3 4 5 6 7 ...
Check Google Page Rank

تصویر ثابت