تبلیغات
مقالات مهندسی پزشکی ، برق ، الکترونیک ،علوم پایه ، علوم آزمایشگاهی ، پزشکی،روانشناسی - معرفی دستگاه گاماکانتر

معرفی دستگاه گاماکانتر

1391/02/13 08:20

نویسنده : شهرام قاسمی

كاربردهای گاما كانتر :

بیشترین كاربردها ی شمارنده ها در پزشكی هسته ای یاروش های رادیو بیواسی ،شامل بكار گیری تعداد محدودی رادیو نوكلئوتید میباشند . ید 125 بیشترین کاربرد را دارد كه در ارزیابی تست های تیروئیدی و تعیین میزان فیلتراسیون گلومرولی و نیز روشهای Radioimmunoassay) RIA ) بكار میرود. حجم نمونه ها و استاندارد ها باید مساوی باشند . درصورتی كه حجم نمونه بیشترباشندشمارش كاهش می یابد .

اصول كاردستگاه :

تكنیك هایRIAبرای اندازه گیری غلظت لیگاند موجود در نمونه ای كه قراراست آنالیزشودازواكنش  ligond-binderاستفاده میكنند. در اغلب آزمایشهای RIA از اصول پیوند رقابتی استفاده میشود كه در آن مقدار نامعلومی از لیگاند نشان دار شده با مقدار نامشخصی از لیگاند نشان دار نشده برسر سایت های پیوندی موجود رقابت میكنند . با توجه به تفاوت های ساختاری بین لیگاند و Bindr روش آزمایش به یكی از دو روش آزمایش تعادل حقیقی و یا آزمایش اشباع ترتیبی تعیین میشود .

  1. در روش آزمایش تعادل حقیقی، Binder به محلول حاوی لیگاند نشان دار شده و نشان دار نشده اضافه میشود و مخلوط در یك محیط انكوبه میشود .
  2.  در روش آزمایش اشباع ترتیبی لیگاند نشان دار به یك محلول حاوی لیگاند نشان دار نشده و Binder اضافه میشود.بعد ازآنكه مدت زمان انكوباسیون سپری گردید لیگاند باند شده از لیگاند آزاد جدا میشود و سپس مقدار لیگاند باند شده نشان دار بوسیله یك شمارشگر گاما اندازه گیری میشود شمارشگر اطلاعات قابل باز خوانی را تولید میكند این اطلاعات از نظر ریاضی به مقادیر رادیو اكتیویته تبدیل میشوند .هریك ازاستانداردها دارای یك مقدار پاسخ مناسب میباشند . بعد از آنكه پاسخ ها بدست آمد غلظت آنالیت با استفاده ازمنحنی كالیبراسیون سنجیده میشود .

مشكلات گزارش شده:

  • تغییر در شرایط عملیاتی نظیر رطوبت ، ولتاژ و دما میتواند در پاسخ الكترونیكی یك دستگاه اندازه گیری، نوساناتی را بوجود آورد آندسته از تكنیك های جداسازی كه مستلزم تصفیه و جداسازی بوسیله شارژ یا وزن مولكولی هستند در مقایسه با تكنیك های جداسازی آنتی بادی فاز جامد میزان ویژگی آنتی بادی را كاهش میدهد . كیفیت معرف به مرور زمان كاهش می یابد و در نتیجه كالیبراسیون پی در پی و مكرر لازم و ضروری میباشد .
  • محدویت های مربوط به در معرض تشعشع قرار گرفتن در محیط كار و مدیریت دفع هسته ای، نكات مهمی هستند .

محدودیت دستگاه گاماكانتر :

بیشترین محدودیت این دستگاه در شمارش نمونه هایی است كه فعالیت رادیواكتیویته آنها زیاد باشد زیرا در این صورت شمارش بدست آمده صحیح نخواهد بود محدودیت دیگر خصوصاً در دستگاههای جدید عدم انعطاف در انتخاب پنجره های انرژی است برای مثال تست تغییر یافته شیلینگ از كبالت co57 استفاده میكندكه دردستگاههای جدید شمارش آن امكان پذیر نمی باشد .

دستگاههای گاماکانتر

  • آنالایزرهای سنجش ایمنی رادیو اکتیو خودکار، نیمه خودکار و شمارشگرهای گاما

آنالایزرهای ایمنی رادیو اکتیو و شمارشگرهای گاما ، ضمن آشکار سازی مقدار وکمیت هورمونها ، ویتامین ها ، داروها ، آنتی ژنهای سرطان ، آنزیم ها و گیرنده ها ، ویروس ها ، آنتی بادی ها ، پلی پپتید ها وسایر پروتئین ها را تعیین میکند. آنالایزرها سنجش ایمنی رادیواکتیو ، تکنیک تحلیل ویژه وحساسی را برای اندازه گیری آنالیتها در نمونه های بیمار (سرم ، ادرار وسایر مایعات بدن ) فراهم می آورد .حد آشکار سازی این آنالیت ازحدنانوگرم (g ۱۰-۹)تا پیکوگرم(۱۰-۱۲ g ) متغییر میباشد . سنجش هورمونها با RIA با بررسی عملکرد قلبی ، عروقی، تناسلی ، هماتوپوئتیک و سایر عملکردهای متابولیکی ، شواهدی دال بر ناهنجاریهای متابولیکی را ارائه میدهد.سنجش دارو ها( بخصوص داروهای درمانی نظیر متوتروکسات ) به بهبود کیفیت درمان کمک میکند .از تکنیک هایRIA ‌ همچنین برای آشکار سازی علائم توموری و گیرنده های هورمون استفاده میشود . آشکار سازی آنتی ژنهای هپاتیت به یکی از کاربردهای بسیارمهم آزمایش بالینی RIA تبدیل شده است و آزمایش RIA  گاسترین از نظر کلنیکی به یک روش مناسب و مفید برای تشخیص گاسترینوما مبدل گشته است.

در این نوع آزمایش برای ترکیب یک لیگاند ( به ماده ای که قرار است تجزیه شود و معمولا به آن Ag گفته میشود ) با همبند ( معمولا به عنوان آنتی بادی از آن نام برده میشود) ویژه آن لیگاند ، روش مناسبی ارائه میشود .

خصوصیات این مواد وترکیبات، بطورقابل ملاحظه ای ، احتمال تداخل سایر مولکولهای بیولوژیکی دراستفاده از موادی که بوسیله رادیواکتیو نشان دار شده اند ، کاهش می دهد ، این ماده ممکن است باماده خاصی که قراراست تست شود مشابه باشد . ید ۱۲۵- ید ۱۳۱ ،کبالت ۵۷ از جمله سه ایزوتوپی است که برای شماش گاما مورد استفاده قرار میگیرند . در این میان ید ۱۲۵ بخاطر برخورداری از یک نیم عمر طولانی تر و همچنین بخاطر انتشار و تشعشع گاما در یک سطح پایین به دو ایزوتوپ دیگر ترجیح داده میشود. در ضمن ید–۱۲۵با توجه به دو دلیل فوق چندان خطرناک نیست‌.

در بیماری‌های مختلف مقدار هورمون‌ها در خون افزایش یا کاهش می‌یابد. پزشک می‌تواند این گونه بیماری‌ها را با دانستن مقدار یک هورمون در خون تشخیص دهد. از این رو، پس از معاینه‌ی بیمار اگر برخی از نشانه‌های بیماری هورمونی را در او تشخیص دهد، بررسی هورمونی را به بیمار پیشنهاد می‌کند. بیمار به آزمایشگاه تشخیص طبی مراجعه می‌کند و در بخش هورمون‌شناسی از او مقداری خون می‌گیرند و با کمک ابزارها و روش‌های زیست‌شیمیایی میزان هورمون‌ها در خون وی اندازه گیری می‌شود.

هورمون های تیرویید و اهمیت سنجش آن ها

  هورمون های تیروئید ( T۳ و T۴ ) از اسید آمینه تیروزین مشتق می شوند. حدود ۹۵ درصد هورمونی که از غد ه تیروئید ترشح می شود ، به صورت T۴ ( تیروکسین) است. با وجودی که میزان ترشح T۳ از غده تیروئید بسیار ناچیز است، این هورمون نقش اصلی را ایفا می کند. بخش زیاد T۳ موجود در خون از تبدیل T۴ به T۳ در بافت های محیطی از جمله کبد، کلیه و جفت بوجود می آ ی د. البته بافت هایی چون مغز و هیپوفیز نیز می توانند T۴ را به T۳ تبدیل کنند، اما T۳ حاصل وارد خون نمی شود و اثر خود را در همان مکان بر جای می گذارد . به طور کلی، ۸۰ درصد T۳ موجود در خون در کبد و ۲۰ درصد آن در تیروئید ساخته می شود.

انجام آزمایشRIA بصورت دستی مستلزم انجام پروسه های متعدد آزمایشگاهی و محاسبه بسیار زیادی از اطلاعات میباشد. آنالایزر اتوماتیك و خودكار زمان دسترسی به بازده مطلوب را كاهش میدهد ، میزان دقت را بهبود می بخشد و انجام آزمایشRIA را آسان تر می كند و از این رو تكنولوژیست ها را قادر میسازد تا تستهای متنوعی را انجام دهند . با توجه به اینكه اصول Competive- binding را میتوان در سیسستم های غیر ایمونولوژیكی تعمیم داد لذا آزمایش RIA ترجیح داده میشود .

آزمایش RIA ‌از پنج مرحله تشكیل شده است :

  1. اضافه كردن واكنشگر
  2. انكوباسیون آنالیت ومعرف
  3. جداسازی و تفكیك اجزا باند به رادیو اكتیو از اجزای آزاد
  4. اندازه گیری رادیو اكتیویته در بخش های مجزا با استفاده از یك شمارشگر بتا یا گاما
  5. تبدیل اطلاعات

در مرحله یك ، مقادیر از پیش تعیین شده معرف بوسیله پیپت به داخل نمونه بیمار كه در یك لوله آزمایش قرار دارد منتقل میشود ۰ این انتقال در فواصل زمانی منظم انجام میشود و در آنالیزرهای خودكار اپراتور نمونه مورد نظر را روی یك سینی یاپایه قرار داده و نوع آزمایش را انتخاب میكند .

مدت انكوباسیون ودما بر اسا س نوع آزمایش متفاوت و متغییر است . برای جداسازی لیگاند آزاد از كمپلكس آنتی ژن – آنتی بادی از روش های مختلفی نظیر رسوب سازی ، تصفیه ، تبادل یونی ، استفاده از غربالهای مولكولی و تكنیك های آنتی بادی فاز جامد استفاده میشوند . یك روش رسوب سازی رایج روش آنتی بادی - دوبل میباشد كه در آن یك آنتی بادی با یك پروتئین به عنوان یك رسوب ساز ها مورد استفاده قرار میگیرد . از دیگر رسوب ساز ها میتوان به سولفات آمونیم ، اتر ، سولفیت سدیم ، كلرید سدیم و پلی اتیلن گلیكول اشاره نمود .در آزمایشات رسوب سازی بجای استفاده از سانتریفوژ میتوان از فیلتر هایی استفاده نمود كه میتوانند ذرات به اندازه كوچكتر از میكرون را گیر بیندازند كه در این راستا یك تكنیك ساندویچی نیز ارائه شده است كه بر اساس آن فیلتر ها ( استات سلولز ... ) بروی لایه مورد نظر نسب میشوند و به صورت ساندویچی بین جفت آشكار ساز قرار میگیرند و به این ترتیب میزان رادیو اكتیویته را اندازی گیری میكنند .در جداسازی بوسیله شارژ یا وزن مولكولی از  کروماتوگرافی ژل و غربال مولكولی استفاده میشود . جز رادیواكتیو مفید پس از جداسازی بوسیله یك شمارشگر گاما شمارش میشود .

شمارشگر گاما بوسیله یك كریستال سدیم كه قطره آن ۵/۱ تا ۳ اینچ میباشد و بوسیله تالیم فعال میشود NOI (TI)} { تشعشعات رادیو اكتیو را آشكار سازی میكند . آشكار ساز Well-tipe بصورت عمودی طراحی شده د رحالی كه آشكار ساز Hole – tipe به صورت افقی طراحی شده است و مستلزم آن است كه تیوپ در آن بصورت عمودی قرار گیرد. ذرات منتشر شده از ایزوتوپ رادیو اكتیو داخل نمونه با الكترون های موجود در داخل كریستال یك ارتباط متقابل برقرار میكنند كه این امر موجب یونیزاسیون میشود و به این ترتیب الكترونها در داخل كریستال جابجا میشوند این الكترونها سپس از میان ساختار كریستال عبور میكنند تا به یكی از مراكز نور تابی كه بوسیله تالیوم فعال میشوند برسند و به یك سطح انرژی بالاتر ارتقایابند . الكترونهایی كه از پیوند چندان مناسبی برخوردار نیستند پس از برانگیخته شدن با انتشار یك مجموعه از فتونهای نور یا جرقه به حالت پایه خود باز میگردند . در شرایط ایده آل انرژی اشعه گاما بطور كامل جذب میشوند . هرچه انرژی اشعه برخورد كننده گاما بیشتر باشد تعداد الكترونهای جابجا شده و تعداد جرقه ها در هر رگبار فوتون های نور، بیشترخواهد بود . این رگبار بوسیله یك تیوپ فتو مولتی پلایر آشكار سازی میشوند . تیوپ تكثیر كننده نور ، سیكنال انرژی نور را به یك سیگنال الكتریكی كه با ساطع شدن از ایزوتوپ،تناسب میباشد تبدیل میكند آنالایزر ارتفاع پالس ضمن تقویت شدت سیگنال ، یك پنجره انرژی تعریف میكند كه از طریق آن میتوان فقط به پرتوهایی با انرژی مشخص اجازه عبورداد. در جریان تبدیل داده ها نرخ شمارش با استفاده از منحنی استاندارد به غلظت لیگاند نشاندار نشده در نمونه بیمار تبدیل میشود.

كاربردهای گاما كانتر :

بیشترین كاربردها ی شمارنده ها در پزشكی هسته ای یاروش های رادیو بیواسی ،شامل بكار گیری تعداد محدودی رادیو نوكلئوتید میباشند . ید ۱۲۵ بیشترین کاربرد را دارد كه در ارزیابی تست های تیروئیدی و تعیین میزان فیلتراسیون گلومرولی و نیز روشهای Radioimmunoassay (RIA ) بكار میرود. حجم نمونه ها و استاندارد ها باید مساوی باشند . درصورتی كه حجم نمونه بیشترباشندشمارش كاهش می یابد .

روشهای پردازش داده و كنترل كیفی:

منحنی های كالیبراسیون یا Dose- respones درسنجش ایمنی بندرت به صورت خطی خواهد بود گرچه اصطلاح(Reciprocol-plot)بكارمیرود و نسبت تام /اتصال یافته و یا B/BO ‌در مقابل غلط لیگاند استاندارد یا آنالیت گاهی اوقات خطی مستقیمی بدست میدهد.

  1. قابل انعطاف (Flexible)‌كه احتیاج به نقاط استاندارد دارد كه بدرستی روی یك منحنی قرار میگیرند
  2. نسبتا" مستقیم كه در آن نقاط خارج از محدوده روی شكل و موقعیت منحنی تاثیر به جا نمی گذارد 

http://lab-sciences.blogfa.com




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: معرفی دستگاه گاماکانتر ، گاماکانتر ، دستگاه گاماکانتر ،
آخرین ویرایش: - -



Check Google Page Rank

تصویر ثابت